Ανάμεσα σε Τρεις Ζωές

Ερχόμενος κανείς από μια άλλη γενιά, λογική, ή πίστη σε έναν άλλο τρόπο συσχετισμού με το περιβάλλον, κυρίως το ανθρώπινο, ενδέχεται να κυματίσει αβοήθητος ανάμεσα στην τυπολατρία, τον καθωσπρεπισμό και την αποφυγή κάθε έντονης συνδιαλλαγής που διακρίνει το έργο. Με πρωταγωνίστρια έναν χαρακτήρα (μια αναμενόμενα αποτελεσματική Κόλμαν) που λέει στο παιδί της, μετά από μια αμήχανη συζήτηση παρέας, «το ότι σηκώθηκες από το τραπέζι μπορεί να εκληφθεί σαν εχθρικότητα» ή, όταν η ίδια αισθάνεται άσχημα σε μια άλλη στιγμή διευκρινίζει ξανά σηκωνόμενη από το τραπέζι «μην το πάρετε σαν εχθρικότητα αλλά πρέπει να φύγω», καταλαβαίνεις μάλλον με σαφήνεια αν βρίσκεσαι σε φίλιο δραματουργικό περιβάλλον, ή εδώ μιλάνε στον πληθυντικό στους πατεράδες τους.

μπορεί και να χάσεις την ιώβεια υπομονή σου με την περιφραστικότητα και την απουσία τελικά κάθε συναισθηματικής έντασης

Η αλήθεια είναι ότι η βασική χαρακτήρας της ημι-αυτοβιογραφικής ταινίας της Σόφι Χάιντ είναι εξ αρχής διατυπωμένη. Μιλώντας για την γαμήλια κρίση των γονιών της, με αφορμή μια αυτοβιογραφική ταινία που επεξεργάζεται, αντιπαρέρχεται την ανάγκη δραματικής σύγκρουσης εξυμνώντας την «ευγένεια» που οι γονείς της διάλεξαν αντ’ αυτής για να συμβιώσουν. Δεν είναι ότι η ταινία δεν έχει συνείδηση του ζητήματος. Αντίθετα βάζει πρόσωπα να «αντιμιλήσουν» στην πρωταγωνίστρια, λέγοντάς της ότι αναφέρεται σε συγκρούσεις απλά αρνείται να τις κατονομάσει έτσι. Όμως ακόμα και μ’ αυτό, είναι τόση η πραότητα, τόση η εμφιάλωση του συναισθήματος και του αυθορμητισμού που διαπνέει το έργο, τόση η εμφανής υπογράμμιση όταν ο Jimpa (αεράτος Τζον Λίθγκοου σε έναν ρόλο που θυμάται –αλλά δεν αντέχει δίπλα- (σ)τον  Κρίστοφερ Πλάμερ των έξοχων «Beginners») ξεφεύγει και πληγώνει επειδή μιλά μια ελεύθερη, κάπως αυτάρεσκη μεν αλλά καλοήθη διάλεκτο που (ερχόμενος είπαμε από μια άλλη γενιά, λογική, ή πίστη σε έναν άλλο τρόπο συσχετισμού με το περιβάλλον, κυρίως το ανθρώπινο) μπορεί και να χάσεις την ιώβεια υπομονή σου με την περιφραστικότητα και την απουσία τελικά κάθε συναισθηματικής έντασης.

Δεν βοηθά επίσης το ότι η ταινία τρέχει παράλληλα με την ιστορία της σχέσης κόρης-πατέρα και την ιστορία του παιδιού (καλό το Οντ Μέισον-Χάιντ, trans και non binary γόνος της σκηνοθέτιδας) που εγκλιματίζεται στην προσήνεια της queer κοινότητας του Άμστερνταμ και προσπαθεί να βρει τη θέση του, αλλά και με τα συνήθως διασκεδαστικά και πνοές οξυγόνου χαΐρια του Λίθγκοου, και με την εξιστόρηση μιας άλλης γκέι (όχι queer, δεν θα τους άρεσε) γενιάς που πέρασε δεινά ανήκουστα για τα σημερινά μέλη της κοινότητας –και ξέρει κάπως ανετότερα να διασκεδάζει με την Γλώσσα. Η ταινία φράζει από την εναλλαγή. Καθώς δε τονικά κινούμαστε στην αναιμία του indie, με το κωματώδες σάουντρακ και την μειλιχιότητα των ντεσιμπέλ (μόνο ψίθυροι εδώ, οι κραυγές είναι αγένεια), το σύνολο αποδυναμώνεται σε μια χλιαρή σούπα έντιμων, είπαμε, προθέσεων.

το σινεμά πλουτίζει ακόμα κι από ταινίες που δεν βλέπουν τον εαυτό τους ως μέρος μιας Τέχνης αλλά ως λήμμα μιας γενικότερης συζήτησης

Υπάρχει όμως και άλλη όψη. Η ταινία είναι ένας δείκτης μιας πολιτισμικής στιγμής. Έχει σαφή ιστορική σημασία καταγράφοντας μια από τις τελευταίες στροφές της σκυταλοδρομίας των γενεών της γκέι (ή και queer) κοινότητας. Σημειώνει με άνεση και χωρίς έπαρση νέους τύπους οικογενειακής συμπόρευσης. Μπορεί ένα συντηρητικό (εντός/εκτός εισαγωγικών) κοινό να πάθει ένα τσότσο (νεανικά μιλώντας) βλέποντας τη μαμά να παίρνει διαρκή στοχαστικά λουτρά μαζί με το 16χρονο παιδί της, μπορεί άλλοι να μειδιούν με το συνειδητοποιημένο παιχνίδι (εντός/εκτός εισαγωγικών) της αντωνυμίας (μα επιτέλους συνηθίστε το εσείς οι παλιοί), ωστόσο η ταινία είναι μια σημειολογική σημαδούρα και καταγράφει. Πολλά εκ των σημείων της βαθαίνουν την ατμόσφαιρά της, οργανικά ενταγμένα όντα σε μια λογική αντι-συγκρουσιακή, που μπορεί ένας να την ψέγει ως δραματουργικά ναρκοληπτική, ένας άλλος όμως θα είναι εδώ να τονίσει πόσο παραδειγματικά δέουσα είναι.

Αν μάλιστα τυγχάνεις μέλος μιας άλλης προσέγγισης των πραγμάτων καθώς και de facto κοινό της ταινίας λόγω του θέματος της σχέσης παιδιών-γονιών, θα βρεις, αφού τόσο καλοπροαίρετος, κι έναν φράχτη να κάτσεις πάνω, γιατί το θέμα πονάει, μια πραγματεία του είναι πάντοτε ενδιαφέρουσα και το σινεμά πλουτίζει ακόμα κι από ταινίες που δεν βλέπουν τον εαυτό τους ως μέρος μιας Τέχνης αλλά ως λήμμα μιας γενικότερης συζήτησης. Χωρίς συγκρούσεις, ει δυνατόν.