Αντικατοπτρισμοί

Ένα από τα ωραία (και πολυδιάστατα) ευφυολογήματα του συγγραφέα Σολ Μπέλοου είναι ότι σε αυτό τον κόσμο καθένας από εμάς έχει πάρει τη θέση ενός άλλου. Η νέα ταινία του κορυφαίου Γερμανού δημιουργού των καιρών μας, του Κρίστιαν Πέτζολντ, ξεκινά με την κεντρική ηρωίδα, τη Λάουρα, να νιώθει αβέβαιη για τη θέση της στον κόσμο. Στις τελευταίες, αλαφροΐσκιωτες ταινίες του ο Πέτζολντ έχει συστήσει έναν ιδιότυπο μαγικό ρεαλισμό - να έχει παίξει ρόλο σε αυτό η παραμυθένιας αύρας Πόλα Μπίερ άραγε; Είναι ένας μαγικός ρεαλισμός που δεν φαίνεται ακριβώς, αλλά γίνεται αισθητός από τους χαρακτήρες κι από όσους ονειροπόλους στο κοινό έχουν την ανοιχτομυαλιά και την επιθυμία να τον αφουγκραστούν. Με έναν (περίπου) μαγικό τρόπο, λοιπόν, η Λάουρα βρίσκει μια άλλη θέση στο σπίτι μιας οικογένειας και αυτό δίνει την αφορμή στον Πέτζολντ να καταφύγει για ακόμα μια φορά στο εύρημα της διπλοπροσωπίας και της ανακίνησης του παρελθόντος, με στόχο την βέλτιστη πλοήγηση στο παρόν.

Η δραματουργία είναι πάντα ελλειπτική στις ταινίες του Πέτζολντ, ο Γερμανός μάς δίνει μόνο όσα χρειάζεται να ξέρουμε. Εδώ, όμως, καταλήγει ελλειμματική, αν όχι σημειακή. Το μυστικό είναι εμφανές, μα το σενάριο αναβάλλει διαρκώς την αποκάλυψή του, σε μια προσπάθεια επίκλησης του σασπένς παλαιότερων δημιουργιών του, αν και ένας καλοπροαίρετος θεατής θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η αναβολή εξυπηρετεί περισσότερο την άρνηση των χαρακτήρων να το επικοινωνήσουν, καθώς αυτό θα σημάνει το τέλος αυτής της αμφίδρομα ευεργετικής συνθήκης. Αμφιταλαντευόμαστε, αλλά θέλουμε να ανήκουμε στους δεύτερους.

Το «Miroirs no. 3» του Ραβέλ δεν δανείζει μόνο τον τίτλο, αλλά ακούγεται και κατά τη διάρκεια του έργου, το «The Night» των Frankie Valli and the Four Seasons επιστρατεύεται για να στοιχειώσει το φιλμ, όπως το «In my Mind» των Walners τον «Κόκκινο Ουρανό», ενώ το όνομα της ηρωίδας – Λάουρα- αποτελεί ακόμα ένα σινεφιλικό κλείσιμο του ματιού από τον Πέτζολντ – και μόνο ένας γνήσιος ρομαντικός θα πίστευε ότι υπάρχουν ακόμα άνθρωποι εκεί έξω που θα συγκινηθούν από μια αναφορά στον Πρέμιντζερ. Φοβόμαστε, όμως ότι το πραγματικό στοίχειωμα είναι εκείνο περασμένων κινηματογραφικών μεγαλείων που αιωρούνται πάνω από μια ελαφρώς μετέωρη δημιουργία, η οποία, χωρίς ποτέ να γίνεται αντιπαθητική ή κακόβουλη, αποτελεί περισσότερο έναν αντικατοπτρισμό όσων προηγήθηκαν.

Και ναι, είναι μια ταινία που, σε πρώτη εντύπωση μετά την προβολή της στο περασμένο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, θα ισχυριζόμασταν ότι καταλαμβάνει τη θέση μιας άλλης μέσα στη φιλμογραφία του Γερμανού σκηνοθέτη. Πιθανότατα, έτσι είναι. Ωστόσο, μήνες μετά, καθώς την αναλογιζόμαστε, είμαστε πιο θερμοί απέναντί της. Βλέπεις, όταν αδυνατείς να προσεγγίσεις την τέλεια ομορφιά, βολεύεσαι με τον αντικατοπρισμό της.