Μπορεί να τα αφήσαμε για το τέλος αλλά φυσικά δεν ξεχάσαμε την ελληνική παρουσία στο φετινό 13ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης. Με καινούργιες δουλειές από παλιούς γνώριμους (οι Νικος Μεγγρελης, Στελιος Κούλογλου, και Χρήστος Καρακέπελη, παρουσίασαν τις νέες δουλειές τους) αλλά και με πολλές πρωτοεμφανιζόμενες παρουσίες, το ελληνικό ντοκιμαντέρ έδωσε και φέτος δυναμικό παρών με ποικίλες ιστορίες.
Μετανάστευση ( Khaima του Αθανάσιου Καρακέπελη, Αφηγήσεις άλλων Γυναικών της Μαρίας Πεσλή), μουσική ( Central Gospel του Χρόνη Πεχλιβανίδη), καθώς και προσωπογραφίες, το αστικό τοπίο, η ελληνική ύπαιθρος και τα νησιά ήταν κάποιες από τις θεματικές που το ελληνικό πανόραμα παρουσίασε. Και σε συνδυασμό με την τελευταία συζήτηση που διοργάνωσε το φεστιβάλ, όπου 4 γυναίκες δημιουργοί μίλησαν για την γυναικεία ματιά στην εξέλιξη του ελληνικού ντοκιμαντέρ, μπορούμε να πούμε ότι το φεστιβάλ κλείνει με άρωμα ελληνικό.
Στην συζήτηση για το γυναικείο ντοκιμαντέρ, που ο διαχωρισμός και ο όρος δεν τις βρήκε σύμφωνες, συμμετείχαν οι σκηνοθέτιδες Εύα Στεφανή, Κατερίνα Πατρώνη, Κυριακή Μάλαμα και Βάλερυ Κοντάκος (η οποία είναι και παραγωγός) και υπό τον συντονισμό του Γιώργου Κρασσακόπουλου μοιραστήκαν τις σκέψεις τους πάνω στις θεματικές των έργων τους, την προσέγγιση τους και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν στην μέχρι τώρα πορεία τους αλλά και για τις κινηματογραφικές αγορές και την τρέχουσα πραγματικότητα του ελληνικού ντοκιμαντέρ.
Στιγμιότυπα
Μετά το «Σπίτι του Κάιν» το νέο έργο του Χρήστου Καρακέπελη «Πρώτη Υλη» εντυπωσίασε με τη σε βάθος έρευνα και καθαρά κινηματογραφική του προσέγγιση με θέμα τους «ήρωες» που περιδιαβαίνουν τους δρόμους της Αθήνας και συλλέγουν κάθε μέρα μέταλλα για να τα πουλήσουν σε μεγάλες εταιρίες. Ένα πραγματικά σπουδαίο έργο που δεν ξεχνά ότι το ντοκιμαντέρ είναι πάνω απ’ όλα κινηματογράφος και που αν δεν έλλειπε ένα παραπάνω συναισθηματικό στοιχείο στο τέλος του έργου, θα γράφαμε για ένα από τα καλύτερα ελληνικά ντοκιμαντέρ των τελευταίων χρόνων.
Πολύ καλές εντυπώσεις άφησε και το «26.2 the road to Here» του Λευτέρη Φυλαχτού. Αφορμή για το ντοκιμαντέρ αποτέλεσε ο αγώνας του Κλασικού Μαραθωνίου Αθηνών και η υπέρβαση των ανθρώπων που συμμετέχουν. Με αφετηρία αυτή την ιδέα, ο σκηνοθέτης αναζήτησε ανθρώπους που συμμετείχαν στον αγώνα, μέχρι που συνάντησε την 50χρονη Μπέκι, η οποία έχει διδακτορικό στην ψυχολογία, είναι αθλήτρια μαραθωνοδρόμος, αλλά και θύμα παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης από τον πατριό της, ενώ στην εφηβεία της έχασε την ακοή της. Στην ταινία δεν καταγράφεται απλά μόνο η ζωή της Μπέκι, αλλά κατά κάποιο τρόπο και η σχέση εμπιστοσύνης που ο δημιουργός ανέπτυξε μαζί της.
Η Σαντορίνη και η παράδοση της αμπελουργίας σε αντίστιξη με την επέλαση του μπετόν στο νησί παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ «Η βάρδια του πελεκάνου» της Λείας Μπίνζερ. Ο αμπελώνας της Σαντορίνης μπορεί να είναι ο αρχαιότερος της Ευρώπης, τείνει όμως πια να θαφτεί κάτω από το τσιμέντο, προς αναζήτηση του εύκολου κέρδους που προσφέρει ο τουρισμός. Αν και στην αρχή το έργο ξεκίνησε για να τονίσει τα προβλήματα, αλλά να προβάλλει τον αμπελώνα ως πολιτισμικό στοιχείο στην πορεία, η δημιουργός ανακάλυψε τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι αμπελουργοί, τα οποία ουσιαστικά αποτελούν και δομικά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας.
Τέλος, θετικές εντυπώσεις άφησαν και οι πρωτοεμφανιζόμενοι έλληνες δημιουργοί, όπως η Μαρίνα Δανέζη με το «Σωματείο Ρακοσυλλεκτών», και η Βάνα Αλεξοπούλου με το «Χωρίς τσιμέντο» και έδειξαν ότι σίγουρα το ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα θα βρίσκει τις διεξόδους που έχει ανάγκη.
Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης
