Παρόλο που έχασε τις προθεσμίες της κούρσας των Όσκαρ, η ταινία του Τζορτζ Κλούνεϊ, «The Monuments Men» διατηρεί αρκετά υψηλό προφίλ ώστε να μπει στο στόχαστρο της κριτικής προτού ακόμα προβληθεί, για «παραποίηση των αληθινών γεγονότων, προκειμένου να ενισχυθεί το κομμάτι της περιπέτειας σε αυτό το πολεμικό δράμα εποχής».
Ο όχι ιδιαίτερα γνωστός Βρετανός ακαδημαϊκός Ρόναλντ Μπάλφουρ, αναγνωρισμένος ωστόσο στη Γερμανία και αποδεδειγμένα «πρωταγωνιστής» της διάσωσης ανεκτίμητων έργων Τέχνης, κλεμμένων από τους Ναζί, είχε σχεδόν 70 χρόνια μετά το θάνατό του την τέλεια ευκαιρία να αναδυθεί σε παγκόσμια φιγούρα της ιστορίας της τέχνης, αλλά φαίνεται ότι η προσωπικότητά του και η ζωή του δεν ήταν τόσο συναρπαστική ώστε να συγκινήσει το Χόλιγουντ.
Ο καθηγητής ήταν περίπου 40 ετών όταν προσχώρησε εθελοντικά σε ομάδα από εμπειρογνώμονες της πολιτιστικής κληρονομιάς, με αποστολή τη διάσωση πινάκων, γλυπτών, ιστορικών κτιρίων και παλιών βιβλίων, ήδη στα χέρια των γερμανικών δυνάμεων κατοχής, από τη μανία καταστροφής των ηττημένων Ναζί. Η επίλεκτη ομάδα των συμμάχων, επιφορτισμένη με την προστασία των μνημείων βαπτίστηκε «The Venus Fixers» από τους στρατιώτες του μετώπου, που έχοντας περάσει διά πυρός και σιδήρου στην πρώτη γραμμή των μαχών, δέχονταν σαστισμένοι οδηγίες να μην πειράξουν τους πολιτιστικούς θησαυρούς, μικρής σημασίας για εκείνους μετά την εμπειρία τους σε ένα σκληρό κι αποτρόπαιο πόλεμο.
Στην ταινία του Κλούνεϊ, όπου πρωταγωνιστούν οι Ματ Ντέιμον, Μπιλ Μάρεϊ, Τζον Γκούντμαν, Ζαν Ντιζαρντέν και Κέιτ Μπλάνσετ, ο μοναδικός Βρετανός είναι ο Χιου Μπονβίλ του «Downton Abbey», στο ρόλο ιστορικού και ακαδημαϊκού που τάσσεται κάτω από τις οδηγίες του επικεφαλής Αμερικανού – τον τελευταίο υποδύεται ο ίδιος ο Κλούνεϊ. Ωστόσο, ο χαρακτήρας του Μπονβίλ στην ταινία δεν αναφέρεται στον Μπάλφουρ, παρόλο που ο τελευταίος ήταν ο μόνος βαθμοφόρος Βρετανός που ένωσε δυνάμεις με τους «monuments men» στην περιοχή της Βόρειας Γαλλίας.
Παραγνωρισμένος και στην πατρίδα του, με τους Γερμανούς να έχουν εκτιμήσει περισσότερο το έργο του στη διάσωση τεράστιου δείγματος πολιτιστικής κληρονομιάς, ο ταγμένος στην υπηρεσία της Τέχνης ακαδημαϊκός ήταν ένας από τους εκατοντάδες εθελοντές που στη δύση του πολέμου διασκορπίστηκαν στην κατεχόμενη Ευρώπη, έχοντας περάσει από μια στοιχειώδη μόνο στρατιωτική εκπαίδευση με αποστολή να περισώσουν τα μνημεία, αλλά διακρίθηκε για την αφοσίωσή του στο σκοπό και για την αυτοθυσία του.
Η ταινία συρρικώνει αυτούς τους εθελοντές σε μια μικρή ομάδα ατόμων, προκειμένου να αναδείξει κινηματογραφικούς χαρακτήρες και όπως σε πολλές άλλες περιπτώσεις βασισμένων σε ιστορικά γεγονότα παραγωγών, κατηγορείται σήμερα ότι έχει παραγκωνίσει τους αληθινούς ήρωες. «Η Βρετανία δεν τον έχει τιμήσει όσο θα έπρεπε, αλλά στην οικογένεια είναι κάτι σαν θρύλος, Μιλάμε συχνά γι’ αυτόν» αναφέρει στον Guardian ανιψιά του Μπάλφουρ. «Μείναμε έκπληκτοι όταν ακούσαμε ότι ο Χιου Μπονβίλ θα έπαιζε ένα χαρακτήρα που μπορεί να ήταν ο Ρόναλντ. Είναι τόσο διαφορετικοί». Οι παραγωγοί τελικά παραδέχτηκαν ότι «επενέβησαν κάπως στους χαρακτήρες, χάριν της δραματικής πλοκής» και δεν υπάρχουν παρά μόνο μικρές αναφορές στους αληθινούς «monuments men».
Πρόσφατα ο Κλούνεϊ είχε δεχτεί και πάλι κριτική, αυτήν τη φορά από τον Αυστριακό συγγραφέα Κόνραντ Κράμαρ, για την ανακριβή απόδοση της διάσωσης στιβαγμένων σε ορυχεία αλατιού στις Άλπεις έργων τέχνης στην ομάδα των επιλέκτων, αφού σε βιβλίο του αναφέρει ότι οι εργάτες ήταν εκείνοι που απενεργοποίησαν τα εκρηκτικά και διέσωσαν τα έργα από την καταστροφική μανία του Χίτλερ, με τους «ειδικούς» να φθάνουν στην περιοχή με καθυστέρηση εβδομάδων.
Οι χολιγουντιανές «διασκευές» της Ιστορίας δεν αποτελούν έκπληξη. Ωστόσο, όσο πιο πρόσφατα είναι τα γεγονότα, τόσο πιο αδέξιες μοιάζουν και οι παρεμβάσεις των σεναριογράφων, που προσπαθούν να δώσουν «γεύση» σε χαρακτήρες κι επεισόδια, όχι πάντα κομμένα και ραμμένα για κινηματογραφική δράση.
«Αν καταστρέψεις τα επιτεύγματα του ανθρώπου μέσα στην Ιστορία, είναι σα να ακυρώνεις την ύπαρξή του» λέει ο Κλούνεϊ στα κλιπάκια από την ταινία που κυκλοφόρησαν και μπορείτε να τα δείτε στο παρακάτω βίντεο. Η χολιγουντιανή βιομηχανία μπορεί να μην καταστρέφει με τις μεθόδους του πολέμου, αλλά ειδικεύεται στην παραχάραξη.
