Άραγε, ονειρευόμαστε τον κόσμο ή μήπως μας ονειρεύεται αυτός;
Eνας ψυχικά διαταραγμένος άντρας εμφανίζεται σε μια βρώμικη, παρακμιακή γειτονιά του Λονδίνου και φιλοξενείται σε ίδρυμα ψυχασθενών. Δείχνει να αναζητεί κάτι. Καθημερινά, τριγυρνά στις παμπ, στα γύρω σπίτια, στο βρώμικο ποτάμι με θέα το εργοστάσιο παραγωγής αερίου. Οι περιηγήσεις του στα σκοτεινά σοκάκια της περιοχής δεν είναι ωστόσο άσκοπες. Το προάστιο, μαθαίνουμε, αποτελεί τοπίο των παιδικών του χρόνων. Κι έτσι μπαίνουμε γρήγορα στο “νόημα”: ο άντρας με το αινιγματικό προσωνύμιο Spider (Αράχνη) προσπαθεί σιγά-σιγά να ξετυλίξει το λαβυρινθώδες νήμα των αναμνήσεών του. Το οποίο όμως κρύβει μια φρικτή αλήθεια…
Ασυνήθιστα διακριτικός και συγκρατημένος, ο Ντέιβιντ Κρόνεμπεργκ υφαίνει στο Spider μια αριστοτεχνική ταινία υπαρξιακού τρόμου που φυλακίζει το θεατή της σε ένα παιχνίδι-γρίφο όπου πραγματικότητα και φαντασίωση συγχέονται καταλυτικά. Όσοι περιμένουν τη γνωστή ωμή εικονοποιία του Καναδού μάλλον θα ξαφνιαστούν – ευχάριστα, ελπίζουμε. Η ατμόσφαιρα θυμίζει αόριστα Μπέργκμαν, οι ιδέες περνούν απ’ το Φρόιντ και την σύγχρονη ψυχανάλυση για να αγγίξουν τη μεταφυσική, ή αν προτιμάτε, την υπαρξιακή φιλοσοφία. Οι ρυθμοί του είναι σχεδόν υπνωτικοί, τα πλάνα ενορχηστρωμένα με την υπόγεια ένταση ενός ψυχολογικού θρίλερ και οι ηθοποιοί με σε πρόσωπα μιας αρχετυπικής οιδιπόδειας τραγωδίας. Ο Ρέιφ Φάινς είναι για άλλη μια φορά υποδειγματικός, ενώ η Μιράντα Ρίτσαρντσον παίζει με εντυπωσιακή άνεση σε τριπλό ταμπλό.
Ο Spider είναι τρελός επειδή βλέπει πράγματα που δεν υπάρχουν – κυριολεκτικά και μεταφορικά. Είναι ξύπνιος; Ονειρεύεται; Βλέποντας το παρελθόν να ζωντανεύει με μια σουρεαλιστική σχεδόν χροιά μπροστά στα μάτια μας, προκύπτει το εύλογο ερώτημα κατά πόσο η ταυτότητα που ανοικοδομεί είναι αληθινή, γερή. Κάτι που μας οδηγεί σε ένα ανάλογο εύλογο ερώτημα: H δική μας άραγε είναι; Ή μήπως την υφαίνουμε κι εμείς, μέρα με τη μέρα, αντικαθιστώντας πραγματικότητα με φαντασίωση, μέσα από το πρίσμα της δικής μας οπτικής; Κι ας μη θεωρούμαστε, κλινικά, τρελοί…
Λουίζα Χριστοφίλου
