Με δαιδαλώδη υπόθεση, σκοτεινό μεσαιωνικό φόντο, ερεθιστικά ελλειπτική πλοκή και έναν καταδικασμένο έρωτα αλά Ρωμαίος και Ιουλιέτα στην άγρια καρδιά της, η μεγαλειώδης «Marketa Lazarová» κάνει την πολυαναμενόμενη επανεμφάνισή της σε ψηφιακά αποκατεστημένη κόπια, η οποία παρουσιάζεται για πρώτη φορά εκτός Τσεχίας. Καλύτερη τσέχικη ταινία όλων των εποχών, όπως ψηφίστηκε από τους κριτικούς κινηματογράφου της χώρας της, η «Μαρκέτα» αποτελεί μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του αβάν γκαρντ συγγραφέα Βλάντισλαβ Βανκούρα από τον σπουδαίο Φράντισεκ Βλάτσιλ.
«Αυτή η ιστορία παραλίγο να μην ειπωθεί ποτέ. Αξίζει ωστόσο να εξυμνηθεί», αναφέρουν λακωνικά οι τίτλοι στην αρχή της ταινίας και το ίδιο θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς για το ίδιο το φιλμ αν αναλογιστούμε πόσο δυσθεώρητο υπήρξε μέχρι σήμερα. Με φόντο τη Βοημία του 13ου αιώνα, δύο φατρίες έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους, ενώ ένας απρόσμενος έρωτας ανθίζει ανάμεσα στα παιδιά των αντίπαλων οικογενειών, αψηφώντας τον κύκλο της βίας. Είναι όμως σχεδόν μάταιο να προσπαθήσει να περιγράψει κανείς τη λαβυρινθώδη, αφαιρετική πλοκή αυτού του μεσαιωνικού έπους, που γεννήθηκε το 1967 στην Τσεχία, έξω από τα όρια του τότε μεσουρανούντος Νέου Κύματος. Εικονογραφώντας έναν κυκλώνα συνεχών αντιπαραθέσεων ανάμεσα στον χριστιανισμό και τον παγανισμό, το καθήκον και τις προσωπικές επιλογές, την επιβίωση και τα στοιχεία της φύσης, τις αρχές και το νόμο του ισχυρού, ο Βλάτσιλ κατασκευάζει ένα εχθρικό σύμπαν, ονειρικό όσο και προσγειωμένο σε μια εφιαλτική πραγματικότητα, που δεν μπορεί παρά να αφήσει άναυδο τον ανύποπτο θεατή.
– Σε μία μεγάλη ψηφοφορία κριτικών και εκδοτών, που πραγματοποιήθηκε το 1998 στην Τσεχία, η «Marketa Lazarová» ψηφίστηκε ως η καλύτερη τσέχικη ταινία όλων των εποχών.
– Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας – Νύχτες Πρεμιέρας Conn-x με περηφάνια παρουσιάζει τη διεθνή πρεμιέρα της ψηφιακά αποκατεστημένης κόπιας αυτού του επιβλητικού αριστουργήματος, στην πρώτη της προβολή μετά την παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι.
– Το αταξινόμητο δημιούργημα του Βλάτσιλ είναι πλημμυρισμένο από έναν πρωτόγονο μυστικισμό, που συχνά θυμίζει τις καλύτερες στιγμές πολύ πιο διάσημων εικονοκλαστών συναδέλφων του, όπως ο Ταρκόφσκι, ο Παρατζάνοφ, ο Κουροσάβα και ο Αϊζενστάιν.
– Προκειμένου να ζωντανέψει με πειστικότητα και ρεαλισμό τη σκοτεινή περίοδο του Μεσαίωνα, ο Βλάτσιλ όχι μόνο μελέτησε εξονυχιστικά διάφορες ιστορικές πηγές αλλά ανάγκασε τους ηθοποιούς της ταινίας του να ζήσουν κάτω από τις ίδιες αντίξοες και εξουθενωτικές συνθήκες που βασανίζουν τους ήρωές της για την περίοδο των δύο ετών που κράτησαν τα γυρίσματα.
– Η μόλις 19χρονη τότε πρωταγωνίστρια Μαγκνταλένα Βασαρίοβα, που υποδύεται την ομότιτλη ηρωίδα, υπήρξε αργότερα επιφανής διπλωμάτης και πολιτικός στη χώρα της, διατελώντας πρέσβειρα της Τσεχοσλοβακίας στην Αυστρία και της Σλοβακίας στην Πολωνία, ενώ υπήρξε και υποψήφια για την προεδρία της χώρας το 1999.
– Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Βλάντισλαβ Βανκούρα, ενός από τους σημαντικότερους Τσέχους συγγραφείς του 20ού αιώνα, ο οποίος, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου Πολέμου, υπήρξε μέλος της αντίστασης και δολοφονήθηκε από την Γκεστάπο.
Θανάσης Πατσαβός
