Ελληνικό σινεμά: ρεύμα με ορίζοντα ή εφήμερη μόδα; Το ερώτημα αυτό, που έχει προκύψει τα τελευταία χρόνια κατά τη διάρκεια δεκάδων συνεντεύξεων, συζητήσεων, στρογγυλών τραπεζιών, μάστερκλας, ακόμη και q&a μετά από προβολές, ήταν ο κεντρικός τίτλος του χθεσινού συμποσίου στο Μέγαρο Μουσικής, όπου και παραβρέθηκαν οι σκηνοθέτες Γιώργος Γεωργόπουλος («Tungsten»), Ηλίας Δημητρίου («Fish n’ Chips»), Νεριτάν Ζιντζιρία («Χαμομήλι»), Γιώργος Ζώης («Casus Belli», «Τίτλοι Τέλους»), Αργύρης Παπαδημητρόπουλος («Wasted Youth»), Γιάννης Σακαρίδης («Wild Duck»), Σύλλας Τζουμέρκας («Χώρα Προέλευσης»), και Ελίνα Ψύκου («Η Αιώνια Επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά»).
Είναι φυσικά ένα ερώτημα άκρως επίκαιρο και ουσιαστικό, αφού αφορά μια βιομηχανία που έχει δει τα τελευταία χρόνια τις μετοχές της να ανεβαίνουν όσον αφορά τα διεθνή φεστιβάλ αλλά όχι και τους Έλληνες θεατές, και προσπαθεί να επιβιώσει, όπως όλοι μας, υπό συνθήκες τουλάχιστον εχθρικές προς την δημιουργική πρωτοβουλία και την ανάπτυξη του τομέα.
Είναι όμως ταυτόχρονα και ένα κουρασμένο πια ερώτημα που έχει απαντηθεί εν μέρει ή τουλάχιστον όσο είναι δυνατόν να απαντηθεί – πώς μπορεί κανείς να εγγυηθεί ότι η μόδα του ελληνικού σινεμά έχει διάρκεια πέρα από το να εκφράσει την ελπίδα του ότι αυτό θα ισχύσει τελικά; Και πόσες φορές θα χρειαστεί να ξεκαθαρίσουν οι σκηνοθέτες του «Νέου Ελληνικού Ρεύματος» ότι ναι μεν τυχαίνει να μοιράζονται ένα κάποιο κοινό DNA οι ταινίες τους αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ανήκουν σε κάποια σχολή;
Το αποτέλεσμα ήταν ότι η συζήτηση με το κοινό ήταν και το λιγότερο ενδιαφέρον κομμάτι της βραδιάς, αφού αναλώθηκε στις γνωστές ερωταπαντήσεις και έχασε το ρυθμό της εξαιτίας και του αιώνιου προβλήματος των αντίστοιχων εκδηλώσεων στην Ελλάδα, δηλαδή την επιμονή όσων παίρνουν το μικρόφωνο να προχωρούν σε τοποθετήσεις αντί ερωτήσεων.
Ευτυχώς το πρώτο μέρος της βραδιάς ήταν από μόνο του αρκετό για να δικαιολογήσει την παρουσία μας εκεί, αφού βασίστηκε σε μια έξυπνη και αποτελεσματική ιδέα: οι οκτώ σκηνοθέτες κλήθηκαν να επιλέξουν μία ελληνική ταινία της που τους συγκίνησε ή τους επηρέασε, και να μιλήσουν για αυτήν. Οι μόνοι περιορισμοί ήταν ότι έπρεπε να είναι από άλλο σκηνοθέτη και να έχει γυριστεί μετά τον «Κυνόδοντα» του Γιώργου Λάνθιμου (φωτογραφία).
Το αποτέλεσμα ήταν οκτώ συμπαθέστατοι μονόλογοι για ταινίες που έχουν συζητηθεί πολύ στους σινεφίλ κύκλους τα τελευταία χρόνια και ένας εξαιρετικός τρόπος να αποφύγει κανείς την αμηχανία της δημόσιας ομιλίας: μιλώντας για ταινίες που αγαπούν, και μιλώντας για αυτές με ευφράδεια, μεταδοτικό πάθος και εύστοχα κινηματογραφικά επιχειρήματα, δημιούργησαν μια συναρπαστική συζήτηση που ξεχείλιζε αγάπη για το σινεμά και γενναιόδωρο θαυμασμό για τους συναδέλφους τους.
Ακολουθούν μερικές από τις καλύτερες ατάκες τους.
Ο Νεριτάν Ζιντζιρία για την «Κόρη» του Θάνου Αναστόπουλου
«Είναι μια ιστορία βίαιης ενηλικίωσης. Το πιο ενδιαφέρον, όμως, είναι οι ηλικίες [των ηρώων]. Το πώς τα δύο παιδιά φέρουν το βάρος της ευθύνης των πράξεων των γονιών τους»
Ο Γιάννης Σακαρίδης για τις «Άλπεις» του Γιώργου Λάνθιμου
«Για μένα ανήκει στην κατηγορία των αριστουργημάτων. Είναι μια οξυδερκής ματιά πάνω στο πώς διαχειριζόμαστε την απώλεια αλλά και μια εντελώς διαφορετική ματιά στον κόσμο, κάτι το εντελώς δικό του.»
Η Ελίνα Ψύκου για το «Ροζ» του Αλέξανδρου Βούλγαρη
«Μια ταινία για μια ιδιότυπη, ευρύτερη οικογένεια και τον φόβο μας να μεγαλώσουμε, την προσπάθειά μας να επανασυνδεθούμε με την αθωότητά μας. Το ροζ του τίτλου είναι ένα μη καθαρό χρώμα, προέρχεται από μίξη χρωμάτων – είναι κάτι το τρυφερό αλλά κρύβει και μια μελαγχολία.»
Ο Γιώργος Ζώης για τα ντοκιμαντέρ της Εύα Στεφανή
«Αυτό που κάνει στις ταινίες της είναι συγκλονιστικό, οι εικόνες τους βράζουν από ζωή και με ‘τραυματίζουν’. Δεν ερμηνεύει αλλά καταγράφει, και έτσι νιώθεις πάντα παρών. Σε κάνει να αγαπάς τους ανθρώπους – και αυτό παρόλο που προσωπικά δεν εμπιστεύομαι απόλυτα το ανθρώπινο είδος – και την ευχαριστώ για αυτό.»
Ο Ηλίας Δημητρίου για τον «Μαχαιροβγάλτη» του Γιάννη Οικονομίδη
«Είναι τόσο μαύρο και εφιαλτικό που καταντά όμορφο, ακούς τους χαρακτήρες να μιλούν και σου γδέρνεται η ψυχή. Όταν δε σιωπούν, η βία είναι ακόμη πιο απειλητική. Μας βλέπει γυμνούς, ξεφτιλισμένους, χωρίς ελπίδα, σάπιους αλλά δεν είναι παραμορφωτικός ο καθρέφτης του Οικονομίδη απέναντί μας – είναι απλώς ένας καθρέφτης.»
Ο Σύλλας Τζουμέρκας για τη «Στρέλλα» του Πάνου Χ. Κούτρα
«Η Στρέλλα είναι ορφανή και αποδιωγμένη αλλά, γι’ αυτό το λόγο, λιγότερο νευρωτική και πιο αποτελεσματική από τα κινηματογραφικά παιδιά άλλων ταινιών. Είναι μια ιστορία αγάπης, που εξελίσσεται σε ιστορία εκδίκησης και μετά ελέους.»
Ο Αργύρης Παπαδημητρόπουλος για το «Σπιρτόκουτο» του Γιάννη Οικονομίδη
«Όλα τα θέματα του Νέου Ελληνικού Ρεύματος είναι εδώ, από το 2002 κιόλας. Συνδυάζει τον ρεαλισμό και την υπερβολή αλλά ρίχνει και μια προφητική ματιά πίσω από την κουρτίνα για να κοιτάξει τον σάπιο εαυτό μας.»
Ο Γιώργος Γεωργόπουλος για το «Attenberg» της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη
«Είναι ακόμη μία σχετικά λιτή ιστορία ενηλικίωσης αλλά σε συνεπαίρνει συναισθηματικά και καταφέρνει να μιλά για όλες τις διαστάσεις της ανθρώπινης ζωής: την οικογένεια, τη φιλία και το ευρύτερο περιβάλλον. Κάνει ένα εξαιρετικό άνοιγμα από το ατομικό στο γενικό, και είναι και μια πολύ σέξι ταινία!»
