• ΝΕΑ
  • ΤΑΙΝΙΕΣ
  • ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ
  • ΠΡΟΣΕΧΩΣ
  • ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ
  • ATHENS OPEN AIR
  • ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ

  • AIFF 2026
  • ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
  • ΑΤΖΕΝΤΑ
NEWSLETTER
Οι Νύχτες μας πλησιάζουν! Όλα τα νέα του 32ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας εδώ

Ο Τζόναθαν Ντέμι και ο «Πολίτης Κέιν» των μουσικών φιλμ

27 Απρ 2017 | Νέα | 0 comments

Λίγα λόγια για το «Stop Making Sense», το καινοτόμο φιλμ, προϊόν συνεργασίας του σκηνοθέτη με τους Talking Heads, που άλλαξε τους κανόνες της κινηματογράφησης συναυλιών και παραμένει ως σήμερα κορυφαίο στο είδος του.
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

«Hi. I've got a tape I want to play.» Ο Ντέιβιντ Μπερν βγαίνει στη σκηνή με την κιθάρα του και ένα κασετόφωνο που θεωρητικά τον συνοδεύει στο «Psycho Killer» και δεν κοιτά μόνο το κοινό που τον επευφημεί αλλά και την κάμερα που καταγράφει κάτι μεταξύ συναυλίας και θεατρικής παράστασης. Κάπως έτσι ξεκινά το «Stop Making Sense», το φιλμ του Τζόναθαν Ντέμι που κατέγραψε και ένωσε 3 συναυλίες που έδωσαν οι Talking Heads το 1984 κατά την προώθηση του δίσκου τους «Speaking in Tongues». 

Μία από τις πιο συνηθισμένες περιγραφές που ακολουθούν ως σήμερα το «Stop Making Sense» είναι πως πρόκειται για τον «Πολίτη Κέιν» των κινηματογραφημένων συναυλιών. Και είναι αλήθεια πως σε δεκάδες λίστες από τη δεκαετία του 90 ως και σήμερα, που αφορούν συναυλίες ή μουσικές ταινίες εν γένει, το δημιούργημα του Ντέμι φιγουράρει στην κορυφή, σαν το αντίστοιχο του Όρσον Γουέλς, καθώς δεν έχει βρεθεί ως τώρα αντίστοιχη δουλειά που με τις καινοτομίες της να έχει ανοίξει νέους δρόμους για το είδος. Άλλωστε αν θεωρήσουμε την καινοτομία ως το βασικό κριτήριο για τη δημιουργία μιας τέτοιας λίστας, εκεί είναι που συναντιούνται οι περισσότερες ομοιότητες με τον Κέιν. Όπως ο τελευταίος πήρε carte blanche από το στούντιο, βρήκε και τον Γκρεγκ Τόλαντ πρόθυμο να του πραγματοποιήσει μαζεμένες τρελές ιδέες για το βάθος πεδίου και τις σκιές, έτσι και ο Ντέιβιντ Μπερν έδωσε στον Ντέμι την ελευθερία να ενώσει τη νέα τεχνολογία με δημιουργικές ιδέες και να μην φτιάξει μια ταινία για τη συναυλία αλλά μια ταινία μέσα στη συναυλία, που μοιάζει να λειτουργεί ως ξεχωριστό κομμάτι της. 

Ο Ντέμι επέλεξε για τίτλους αρχής κάτι που όχι απλά θύμιζε, αλλά παρέπεμπε ευθέως στο «Dr. Strangelove» του Κιούμπρικ, ενώ στο τέλος του «Psycho Killer» ο Μπερν αντιδρούσε στους ψηφιακούς ήχους που θύμιζαν πυροβολισμούς σαν τον Μπελμοντό στο «Με Κομμένη την Ανάσα» του Γκοντάρ. Κι αυτή ήταν μόνο η αρχή. Η ανάγκη του Ντέμι να μην φιλμάρει απλά μια συναυλία αλλά να φτιάξει ένα υβρίδιο που θα έχει τη δική του γλώσσα, άλλαξε την ίδια τη σύσταση της συναυλίας. Όλη η σκηνή του σόου θύμιζε ένα μικρό εργοτάξιο που άλλαζε ανάλογα με το κάθε τραγούδι, τα μέλη της μπάντας εναλλάσσονταν και παρουσιάστηκαν σε κάθε δυνατό συνδυασμό. Η κάμερα δείχνει να αψηφά το κοινό και να μένει στους φωτισμούς και τις αντιθέσεις τους στα πλάνα της σκηνής, κρατώντας μόνο τις αντιδράσεις του (επευφημίες και χειροκροτήματα) δίνοντας μας όμως την αίσθηση πως η μπάντα παίζει αποκλειστικά για τους θεατές της ταινίας. 

Η έξοδος της ταινίας συνέπεσε με μια χρονική περίοδο που η μουσική έμπαινε δυναμικά στην αγορά της βιντεοκασέτας, είτε με συλλογές από video clips που γυρίζονταν μανιωδώς για να τροφοδοτήσουν το MTV, είτε με συναυλίες. Τα clips είχαν ήδη κερδίσει τον χαρακτήρα ενός ξεχωριστού έργου μικρού μήκους και είχαν δώσει ήδη την ευκαιρία σε αρκετούς σκηνοθέτες να εξελιχθούν και να εξελίξουν αυτή τη νέα φόρμα, όμως το «Stop Making Sense» ήταν το πρώτο που έδειξε πως υπάρχουν αντίστοιχες δυνατότητες και σε αυτό το πεδίο. Σε αντίθεση με τον «Πολίτη Κέιν», πήρε αποθεωτικές κριτικές μόλις κυκλοφόρησε και όχι μόνο μετά από χρόνια, πάντως συνεχίζει ως σήμερα να εμπνέει αρθρογράφους για διθυραμβικά κείμενα. 

Ο Ντέιβιντ Μπερν παρέμεινε για χρόνια φίλος με τον Ντέμι και χθες ανέβασε στην προσωπική του σελίδα ένα συγκινητικό αντίο προς τον σκηνοθέτη, εκθειάζοντας τη συνεισφορά του στο γκρουπ με τις ιδέες που είχε για την κινηματογράφηση της συναυλίας τους αλλά και την συνολική καριέρα του στη μουσική, το σινεμά και την τηλεόραση. 

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ