&00 Μεγαλύτερο ακόμη μυστήριο κι από τα όσα περιγράφει η νέα του ταινία, το μεταφυσικό θρίλερ Ο Χρησμός της Πεταλούδας, είναι το γεγονός πως, στα 53 του, ο Γκιρ έχει μείνει αγέραστος και γοητευτικός, ο ίδιος ηθοποιός που ξεκίνησε με γνώμονα το ελκυστικό παρουσιαστικό του για να αναδειχτεί σ ένα σκεπτόμενο καλλιτέχνη.
Πόσο κοντά βρίσκεται η μεταφυσική προβληματική της ταινίας στα δικά σας πνευματικά πιστεύω;
Αν και η αρχική σεναριακή σύλληψη που μιλούσε απλούστατα για μια οντότητα που είχε μέγεθος και σχήμα μου φαινόταν αστεία, δεν έβαλα επάνω της τη σφραγίδα του βουδιστή, αν αυτό εννοείτε (γέλια). Αυτό που προσπαθήσαμε να κάνουμε με αυτό το φιλμ ήταν να διερευνήσουμε τις διάφορες προβολές του μυαλού, πώς προσπαθεί να ερμηνεύσει θεμελιώδη ζητήματα, όπως είναι ο ανθρώπινος εαυτός, η ύπαρξη του καθενός μας, ο τρόπος που έχουμε μάθει να βλέπουμε και να αναλύουμε τα πράγματα που μας περιβάλλουν. Είναι κάτι που συμβαίνει διαρκώς στην καθημερινή μας ζωή: όλοι μας βλέπουμε κάτι διαφορετικό, ενώ έχουμε την συλλογική ψευδαίσθηση ότι αντικρίζουμε το ίδιο πράγμα.
Μπορούμε παρ όλα αυτά να συμφωνήσουμε σε κάποιες γνώριμες και ακλόνητες σταθερές. . .
Πιστεύω πως οτιδήποτε βλέπουμε και δεχόμαστε ως δεδομένο είναι παντελώς λάθος. Υπάρχει το παραμικρό από αυτά που βλέπετε μέσα σε αυτό το δωμάτιο την ύπαρξη του οποίου να μην έχετε θεωρήσει εξαρχής δεδομένη;
Υπάρχει ένα τραπέζι εδώ μπροστά μας για παράδειγμα…
Μπορείτε να μου αποδείξετε ότι είναι τραπέζι; Εγώ σας λέω πως αυτό δεν είναι τραπέζι. Μην δέχεστε μοναχά ό,τι μπορείτε να δείτε, να ακούσετε, να συλλάβετε με τα αισθητήρια όργανά σας…
Τι είναι αυτό που έχετε τότε μπροστά σας;
Τραπέζι είναι ένα όνομα στο οποίο έχουμε συμφωνήσει προκειμένου να δεχτούμε πως αυτό που έχουμε μπροστά μας, γύρω μας, είναι οικείο, χειροπιαστό. Δεν είναι όμως αυτή η αλήθεια. Δεν υπάρχει αντικείμενο με τον ίδιο τρόπο που δεν υπάρχει πραγματικός εαυτός. Υπάρχει ένας προσδιορισμός που ονομάζουμε “εαυτό”, προσπαθώντας να ονοματίσουμε το απροσδιόριστο εγώ του καθενός μας το οποίο είναι υπεύθυνο για τις πράξεις μας. Είστε δημοσιογράφος, άρα σκεπτικιστής…
Ενας δημοσιογράφος υποχρεούται να είναι σκεπτικιστής.
Ακριβώς, γι αυτό και ο ήρωάς μου στην ταινία έπρεπε να εξασκεί αυτό το λειτούργημα. Γιατί αυτό που το φιλμ αφηγείται στην ουσία είναι η ιστορία ενός ακλόνητου εμπειριστή, ο οποίος έχει συνηθίσει να βλέπει ένα τραπέζι ως απλούστατα ένα τραπέζι, να γνωρίζει το πώς και το γιατί σε κάθε πράγμα με το οποίο έρχεται σε επαφή και που στο τέλος της περιπέτειάς του δεν είναι πια εξίσου ορθολογιστής. Εχει γίνει ένα φιλοσοφημένο ον που διαλέγει μέσα στη νύχτα να πηδήξει από μια γέφυρα στα σκοτεινά νερά ενός ποταμού, έχοντας προηγούμενα θέσει σε αμφισβήτηση όλα αυτά στα οποία πίστευε. Κι αυτό για ένα χαρακτήρα είναι ένα τεράστιο ταξίδι.
Υπάρχει κάποια δική σας απόκοσμη εμπειρία που να σας συνδέει με μια τέτοια πνευματική μεταστροφή;
Δε θα με πιστέψετε, όμως βρίσκω τα πάντα απόκοσμα. Το γεγονός ότι βάζεις το κλειδί στη μίζα του αυτοκινήτου και παίρνει μπρος δεν ξέρω πώς γίνεται. Το να μπαίνω σε ένα αεροπλάνο που λίγο αργότερα θα πετάξει στον ουρανό δεν παύει να με εκπλήσσει. Ανοίγω την τηλεόραση και δεν μπορώ να το πιστέψω.
Αυτό υποθέτω κάνει ακόμη πιο δύσκολο για εσάς να εξηγήσετε την ύπαρξη ενός φαντάσματος, μιας εξώκοσμης παρουσίας.
Νομίζω πως χάνετε την ουσία. Eνα φάντασμα υπάρχει με τον ίδιο τρόπο που υπάρχει ένα αυτοκίνητο, με τον ίδιο τρόπο που υπάρχει η ιδέα μου γι’ αυτό το τραπέζι. Δε σημαίνει ότι υπάρχουν απαραίτητα με τον τρόπο που φαίνονται να υπάρχουν. Είναι μια αρκετά περίεργη αντίληψη, το ξέρω.
Προσπαθώ να την κατανοήσω.
Συνεχίστε. Εμένα μου πήρε τριάντα χρόνια από τη ζωή μου μέχρι να τα καταφέρω.
Απόσπασμα από τη συνέντευξη του Ρίτσαρντ Γκιρ στο Λουκά Κατσίκα. Ολόκληρο το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 133 του περιοδικού ΣΙΝΕΜΑ
Διαβάστε επίσης: Συνέντευξη με τον συγγραφέα του Χρησμού της Πεταλούδας
