Ένα από τα αγαπημένα μας φεστιβαλικά ραντεβού σήκωσε την αυλαία χθες το βράδυ με εικόνες από ένα κόσμο σε αναβρασμό. Πιστό στο στόχο που έχει θέσει από την πρώτη του χρόνια, να αποτυπώνει και να προβάλει τον παλμό της εποχής μέσα από τον κινηματογράφο του πραγματικού, το 14ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης – Εικόνες του 21ου Αιώνα ξεκίνησε με «αγανάκτηση».
«Όλες οι ταινίες του προγράμματος ενημερώνουν, προβληματίζουν και βοηθούν να πλησιάσουμε θέματα που φτάνουν σπάνια στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων ή στα παράθυρα της μικρής οθόνης. Μας δείχνουν τον κόσμο με καινούρια, καθαρή ματιά, μας οδηγούν να κοιτάξουμε πίσω από όσα πιστεύουμε ό,τι ξέρουμε ή θεωρούμε δεδομένα».
Με μια λιτή τελετή έναρξης με μουσικό χρώμα, ο διευθυντής του φεστιβάλ κ.Δημήτρης Εϊπίδης περιέγραψε τους άξονες του προγράμματος και των δράσεων του φεστιβάλ, ενώ έδωσε και ένα μικρό στίγμα για το το τι θα ανακαλύψουμε τις επόμενες μέρες. Με 190 ντοκιμαντέρ από 41 χώρες, την ελληνική παραγωγή να παραμένει στο επίκεντρο του θεσμού με περισσότερες από 75 ταινίες, με πλούσιο πρόγραμμα στις παράλληλες εκδηλώσεις και την αγορά να ανοίγει ακόμα περισσότερο τους ορίζοντες της (φέτος στην Αγορά συμμετέχουν περισσότερες από 470 ταινίες και περισσότεροι από 60 αγοραστές), το μικρό εγχείρημα του 1999 έχει καταλήξει να γίνει το 3ο σημαντικότερο φεστιβάλ του είδους στην Ευρώπη. Η μοναδική στην Ελλάδα -ως προς το μέγεθος και τη σημαντικότητα- φεστιβαλική γιορτή για το ντοκιμαντέρ φαίνεται να μαθαίνει από την εμπειρία των ευρωπαϊκών φεστιβάλ και συνεχίζει να αποδεικνύει ότι είναι ένα παράδειγμα από αυτά που δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στη χώρα μας.
Κάνοντας πρεμιέρα στο Βερολίνο το Φεβρουάριο το ντοκιμαντέρ «Indignados» δεν χρησιμοποιεί την κλασική φόρμα του είδους. Η Μπέτι, ένα μικρό κορίτσι αφρικάνικής καταγωγής, βγαίνει από τα τα κύματα σε μια ελληνική παραλία οδηγείται (και μας οδηγεί) στους καταυλισμούς των παράνομων μεταναστών στο λιμάνι της Πάτρας, ενώ ακολουθεί μια πορεία που ξεκινάει από το μεταγωγών και τις φυλακές, μεταφέρεται στο Παρίσι, στην Αίγυπτο, καταλήγοντας ξανά στην Ελλάδα και τέλος στην Ισπανία. Μέσω της Μπέτι λοιπόν, ο δημιουργός μας μεταφέρει στο λόγο των μαζών, των αγανακτισμένων και των συνθημάτων στους τοίχους προσπαθώντας, δυστυχώς αδύναμα σε πολλές στιγμές, να συνδυάσει τη μυθοπλασία με το ντοκιμαντέρ, το συμβολισμό και την ποίηση με την εικόνα. Και αν η αδυναμία από αισθητικής άποψης δείχνει να μη ακυρώνει το στόχο του σκηνοθέτη, η επιφανειακή προσέγγιση στην προβολή των χώρων συγκέντρωσης των μεταναστών στην Πάτρα για παράδειγμα δημιουργεί ένα μικρό πολιτικό ζήτημα.
Ο Τόνι Γκάτλιφ βασίστηκε στο κείμενο του Στεφάν Εσέλ, «Indignes-Vous!», μέρη του οποίου εμφανίζονται στην οθόνη κατά τη διάρκεια της ταινίας, και προσπαθεί να καταγράψει μια κίνηση που ενώνεται κάτω από κοινά συνθήματα και που αυτοπροσδιορίζεται ως κίνημα, αλλά που τελικά δεν δείχνει να αποτελεί τέτοιο. Η απουσία κριτικής είναι επίσης μια αδυναμία που δύσκολα την αφήνεις να περάσει, όσο θετικός και αν θέλεις να είσαι απέναντι στη ταινία.
Με το «Indignados» λοιπόν να δίνει μια αίσθηση από την επικαιρότητα και την κρίση που ακουμπάει όλα τα επίπεδα της οικονομικής και της κοινωνικής ζωής, κάτι που φαίνεται ότι θα το ξανασυναντήσουμε και σε άλλες ταινίες, και με σημαντικά ονόματα στο πλούσιο πρόγραμμα, η προσμονή μας για τις επόμενες μέρες είναι μεγάλη.
Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης
