Ο Ρομέν Γκαρί υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους γάλλους συγγραφείς του 20ου αιώνα, διηγούμενος μεταξύ άλλων περιπέτειες που ο ίδιος έζησε, μπολιασμένες με κομμάτια της αστείρευτης φαντασίας του. Η «Υπόσχεση της Αυγής» που έγραψε το 1960 εξιστορούσε την σχεδόν απίστευτη ζωή που είχε από την παιδική του ηλικία ως το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, με επίκεντρο την τρικυμιώδη σχέση του ίδιου με την μητέρα του, ως ένα είδος ανταπόδοσης της μεγάλης επιρροής που είχε ο χαρακτήρας της στην ανάπλαση του δικού του.
Το φιλόδοξο αυτό βιβλίο μεταφέρθηκε στο σινεμά με την υποστήριξη μιας μεγάλης παραγωγής που μας ταξιδεύει από την σημερινή Λιθουανία (τότε Πολωνία) ως τη Γαλλία, την Αγγλία, την Αφρική και το Μεξικό για το μεγάλο ταξίδι της ζωής του Γκαρί με μητέρα του, πριν αυτός γίνει ο συγγραφέας που γνωρίσαμε. Με μια εντελώς διαφορετική προσαρμογή στο παρελθόν, αυτή του Ζιλ Ντασέν στην ομώνυμη ταινία του 1970 με τη Μελίνα Μερκούρη, ο Γάλλος σκηνοθέτης Ερίκ Μπαρμπιέ («Το Φίδι») προσπάθησε να μπει στην πολύπλοκη σχέση μητέρας-γιου και να μιλήσει κυρίως γι' αυτήν, αφήνοντας την περιπέτεια σε δεύτερη μοίρα.
Η ταινία προβλήθηκε στην Τελετή Έναρξης του φετινού φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου (όπου κέρδισε το Βραβείο Κοινού) και ο σκηνοθέτης βρέθηκε στην Αθήνα, όπου μας μίλησε για την εμπειρία της φιλόδοξης αυτής μεταφοράς, την άποψή του για τον Γκαρί και τη συνεργασία του με τη Σαρλότ Γκενσμπούργκ στο ρόλο της μητέρας.
Συγγραφείς όπως ο Χέμινγουεϊ συνήθιζαν να λένε πως πρέπει να ζήσεις πρώτα τη μεγάλη περιπέτεια της ζωής πριν γράψεις το μεγάλο σου βιβλίο. Θεωρείτε πως αυτό έκανε ο Γκαρί πριν γράψει την «Υπόσχεση της Αυγής»;
Δε ξέρω αν είναι το καλύτερο βιβλίο του Ρομέν Γκαρί. Ο ίδιος έζησε για μένα 1000 ζωές, πριν και μετά από αυτό το βιβλίο και αυτό έκανε πάντα πολύ καλά,να γράφει ιστορίες για τους ανθρώπους και τις καταστάσεις που ζούσε με ένα ιδιαίτερο τρόπο, χρησιμοποιώντας πολύ τη φαντασία του. Ανέπτυξε τον τρόπο με τον οποίο έγραφε σε μια εποχή που αναπτύχθηκε το nouveau roman, μια εντελώς διαφορετική τεχνική γραφής στη Γαλλία την οποία δεν ακολούθησε ποτέ. Για τον ίδιο, ήταν πάντα προτεραιότητα ο άνθρωπος και οι περιπέτειές του στη ζωή και προσπάθησε να γράψει με πάθος τα όσα έβλεπε στη ζωή του.
Με τις τόσo διαφορετικές καταστάσεις που ζει ο ήρωας, είχατε σκεφτεί την παρουσίασή τους με μια μορφή σειράς αντί να προσπαθήσετε να τα βάλετε όλο το υλικό σε μια ταινία;
Όχι γιατί δεν είναι ακριβώς βιογραφία. Άλλωστε στα γεγονότα που συμβαίνουν είναι περίπου 50-50 η σχέση πραγματικότητας και φαντασίας, προστέθηκαν πολλά πράγματα από τον ίδιο. Το θέμα δεν είναι η περιπέτεια και γι΄αυτό δεν θα μπορούσα να πω μια τέτοια ιστορία σε άλλη φόρμα. Η περιπέτεια απλά στηρίζει τη σχέση του συγγραφέα με τη μητέρα του, θέμα αρκετά μεγαλύτερο που ξεφεύγει από τη ζωή του συγγραφέα μόνο και αναφέρεται σε όλες τις μητέρες. Ήθελα πολύ να μιλήσω γι' αυτή την έντονη σχέση και μόνο με τη μορφή μιας ταινίας θα μπορούσα να το κάνω.
Συμβουλευτήκατε καθόλου την ταινία του Ντασέν;
Όχι, γιατί είναι μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση, με την μητέρα να είναι ηθοποιός και το φιλμ να χωρίζεται ουσιαστικά σε 2 μέρη, ανάμεσα σε αυτήν και τον Γκαρί. Νομίζω πως ο Ντασέν χρησιμοποίησε περισσότερο το βιβλίο ώστε να φτιάξει ένα φιλμ αφιερωμένο στη Μερκούρη και δεν ενδιαφέρονταν για μια ακριβή μεταφορά του.
Ο ρόλος της Γκενσμπούργκ είναι κομβικός και την βλέπουμε να είναι σε διαρκή ένταση. Πως ήταν η συνεργασία σας κατά της διάρκεια των γυρισμάτων;
Δουλέψαμε πολύ πριν το φιλμ, είδαμε λίγο τα ρούχα της και αποφάσισε να αλλάξει το σώμα της, να πάρει βάρος για να μοιάζει περισσότερο με την ηρωίδα και να φέρνει πιο κοντά σε έναν χαρακτήρα που παλεύει καθημερινά γιατί είναι μητέρα και πατέρας μαζί. Είναι υποστηρικτική αλλά ταυτόχρονα και ένα είδος τέρατος για το γιο της και αυτές οι διαφοροποιήσεις στον χαρακτήρα απαιτούσαν πολλούς αυτοσχεδιασμούς στα γυρίσματα. Πήρε πολλές πρωτοβουλίες και πιστεύω πως βοήθησε για να να αναπτυχθεί καλύτερα ο ρόλος. Δεν είχαμε καμία δημιουργική διαφορά και νομίζω πως ήταν ένας γενναίος και διαφορετικός ρόλο για την ίδια. Στην καθημερινή της ζωή είναι πολύ χαμηλόφωνη και ήρεμη και ξαφνικά έπρεπε να υποδυθεί με πειστικό τρόπο μια γυναίκα που βρίσκονταν στο άλλο άκρο. Δεν είναι εύκολο κάτι τέτοιο.
Πιστεύετε ότι η ταινία μπορεί να παίξει το ρόλο της απάντησης για το αν τελικά η μητέρα του Γκαρί κατέστρεψε ή άλλαξε προς το καλύτερο τη ζωή του;
Όχι. Η μητέρα είναι πάντα μητέρα. Ζητά πράγματα από την αρχή της ζωής ενός παιδιού, δίνει συμβουλές για το σχολείο ως την ενήλικη ζωή και πάντα επηρεάζει με τον τρόπο της τον χαρακτήρα του, αλλά είναι δύσκολο να πεις στο τέλος αν αυτή η επιρροή ήταν θετική ή αρνητική. Η διαφορά εδώ στη σχέση των 2 ήταν πως ο Γκαρί ήταν μια ιδιοφυία, η μητέρα του πίστεψε πολύ σε αυτόν και αυτός βρήκε τρόπο να ανταποδώσει την πίστη με έναν ιδιαίτερο τρόπο.
Ο Γκαρί πρωταγωνίστησε σε περιπέτειες και τα επόμενα χρόνια της ζωής του. Θα σκεφτόσασταν ποτέ μια ταινία με βάση κάποια από αυτές;
Υπάρχει όντως αρκετό υλικό από τη ζωή του μπορεί να χρησιμοποιηθεί, όπως για παράδειγμα το ψευδώνυμο Εμίλ Αζάρ που εμπνεύστηκε και με το οποίο κέρδισε βραβείο χωρίς να ξέρει κανείς ποιος πραγματικά είναι. Δεν έχω κάποιο τέτοιο σχέδιο αλλά σίγουρα η ιστορία αυτή θα γίνονταν μια πολύ καλή ταινία.
INFO
Η ταινία «Η Υπόσχεση της Αυγής» κυκλοφορεί στις 12 Απριλίου στους κινηματογράφους από την Feelgood Entertainment.
