19.00 ΜΑΡΘΑ (MARTHA, 1973)
Παίζουν: Μάργκιτ Κάρστενσεν, Κάρλχαϊντς Μπεμ, Μπάρμπαρα Βάλεντιν, Άντριαν Χόφεν
Όταν ρωτάνε τη Μάρθα πού μένει, αυτή απαντά «στην οδό Ντάγκλας Σερκ, νούμερο 21». Όταν ο Φασμπίντερ ρωτήθηκε για την πιο πλούσια δεξαμενή των κινηματογραφικών αναφορών του, αυτός απάντησε: «Όταν είδα τις ταινίες του Ντάγκλας Σερκ, πείστηκα μια και καλή πως ο έρωτας είναι το καλύτερο, το πιο ύπουλο, το πιο αποτελεσματικό εργαλείο κοινωνικής καταπίεσης». Αυτή η ηρωΐδα του, μια 30χρονη παρθένα που βάφει τα χείλη της σε ένα φιλήδονο κατακόκκινο χρώμα, απελευθερώνεται από την εξουσία του πατρός που πεθαίνει από καρδιακή προσβολή σε ένα κοινό τους ταξίδι στη Ρώμη, για να πέσει με μεγαλύτερη φόρα στη δεσμά του γάμου με έναν αρρενωπό μηχανικό, που χτίζει φράγματα κατ’ επάγγελμα, αλλά και υψώνει διάφορα σύνορα στη μεταξύ τους σχέση.
Καθώς η συζυγική κλίνη μετατρέπεται σε θάλαμο βασανιστηρίων, μιας που ο άντρας επιθυμεί να αφήσει ανεξίτηλα σημάδια στο σώμα της Μάρθας, ο γάμος δεν μοιάζει πια με το επιστέγασμα του κεραυνοβόλου έρωτα, αλλά αναδεικνύει την πραγματική του φύση: πρόκειται για μια κοινωνική σύμβαση, ένα συμβόλαιο ανάμεσα σε έναν σαδιστή και έναν μαζοχιστή. Τα υλικά του καθαρόαιμου μελοδράματος διηθούνται από πλάνα που υπερτονίζουν την τυραννία της γυναικείας σάρκας και συνθέτουν ένα ανεπανάληπτο πορτρέτο για μια γυναίκα υπό την επήρεια του φόβου.
Σημειωτέον, η «Μάρθα» περιέχει την πρώτη δοκιμή του περίφημου περιστρεφόμενου πλάνου 360 μοιρών, που καθιέρωσε τον διευθυντή φωτογραφίας Μίκαελ Μπάλχαουζ κι έμεινε στην κινηματογραφική ορολογία ως «κύκλος του Μπάλχαουζ». Γκέλυ Μαδεμλή
Την ταινία προλογίζει ο κριτικός κινηματογράφου Μανώλης Κρανάκης
21.00 ΕΦΙ ΜΠΡΙΣΤ (FONTANE EFFI BRIEST, 1973)
Παίζουν: Χάνα Σιγκούλα, Βόλφγκανγκ Σενκ, Ούλι Λόμελ, Ιμ Χέρμαν, Εύα Μάτες
Στη Γερμανία των τελών του 19ου αιώνα, η 17χρονη Έφι Μπριστ είναι παντρεμένη με έναν αριστοκράτη, είκοσι χρόνια μεγαλύτερό της, και νιώθει τρομερή μοναξιά στο καινούργιο της περιβάλλον, ένα μικρό παραθαλάσσιο θέρετρο στην Βαλτική. Είναι δυστυχισμένη χωρίς να μπορεί ποτέ πραγματικά να το παραδεχτεί, γιατί δεν αισθάνεται πραγματική αγάπη από τον άντρα της, παρά την τρυφερότητα που εκείνος της δείχνει.Όλα πρόκειται να ανατραπούν, ωστόσο, όταν η Έφι ερωτεύεται έναν ταγματάρχη φίλο του συζύγου της.
Η τυραννία των κοινωνικών συμβάσεων, η ασφυξία ενός γάμου, η αγωνία χειραφέτησης μιας γυναίκας η οποία αισθάνεται δέσμια της εποχής της και των κατασταλτικών θεσμών που της επιβάλλει το περιβάλλον της: αντλώντας από το κλασικό μυθιστόρημα του Θέοντορ Φοντάνε, το οποίο ωστόσο σέβεται απόλυτα και διασκευάζει με ευλαβική πιστότητα, ο Φασμπίντερ υπογράφει ένα μελόδραμα λιτό και στωικό, χωρίς συναισθηματικά κρεσέντο και παθιασμένες αναπαραστάσεις του δράματος.
Αντιθέτως, επιλέγοντας τη μέθοδο της αποστασιοποίησης, γυρίζοντας σε αυστηρό μαυρόασπρο, και περιορίζοντας τη γνώριμη, ανατρεπτική σκηνοθετική παρουσία του, ο Φασμπίντερ εγκλωβίζει τον θεατή σε μια πειθαρχημένη και εγκρατή ταινία εποχής η οποία λειτουργεί επάνω στο κοινό με τον ίδιο κλειστοφοβικό τρόπο που ο περίγυρος της ηρωίδας μηχανεύεται σταδιακά τον στραγγαλισμό της.
Τόσο η διεστραμμένα κωμική ταινία τρόμου της «Martha», όσο και η τραγωδία της «Έφι Μπριστ» συνδέονται μοναδικά μέσω της απέχθειας του ίδιου του σκηνοθέτη τους για αιωνόβιες κοινωνικές συνθήκες, όπως είναι αυτή του γάμου και του ψυχαναγκαστικού ανήκειν, και της βαθιάς κατανόησης που ο Φασμπίντερ δείχνει για δυο καταραμένες ηρωίδες που γίνονται οικειοθελή θύματα και όμηροι σε σχέσεις που οδηγούν μόνο στον όλεθρο και την οδύνη. Γι' αυτό και η προβολή των δυο αυτών φιλμ μέσα στην ίδια μέρα δεν είναι καθόλου τυχαία… Λουκάς Κατσίκας
Την ταινία προλογίζει ο σκηνοθέτης Τάκης Σπετσιώτης
Κατεβάστε το ωρολόγιο πρόγραμμα εδώ
Διαβάστε ακόμη:
Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ και ξερό ψωμί! Αναλυτικό πρόγραμμα του αφιερώματος
Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ και ξερό ψωμί! Οι καλεσμένοι του αφιερώματος
