Το περιμέναμε πώς και πώς. Του αφιερώσαμε σεβαστό χώρο στα δύο τελευταία τεύχη του περιοδικού ΣΙΝΕΜΑ. Ο ερχομός του στη φετινή Μπερλινάλε προκάλεσε παροξυσμό, με απίστευτες ουρές στα εισιτήρια και δύο σχεδόν ακαριαία sold-out.
Κι εμείς, έστω και με τη δεύτερη, καταφέραμε μετά από δίωρη αναμονή στην ουρά να το δούμε. Αυτό είναι, λοιπόν, το περίφημο «Snowpiercer» του Μπονγκ Γιουν-Χο.
Το μετα-αποκαλυπτικό θρίλερ επιστημονικής φαντασίας του αξιολογότατου Νοτιοκορεάτη δημιουργού Μπονγκ Γιουν-Χο, περισσότερο γνωστού στην Ελλάδα για τον «Επισκέπτη» του 2006, επιβεβαίωσε την ορμητική φήμη του μαζί με τις αποθεωτικές κριτικές που το συνοδεύουν.
Το τρέιλερ της ταινίας
Όχι επειδή είναι το αριστούργημα για το οποίο οι περισσότεροι μάς είχαν προϊδεάσει, αλλά περισσότερο γιατί είναι η ταινία που σηκώνει το γάντι απέναντι στον τρόπο που βλέπουμε τη σύγχρονη επιστημονική φαντασία, την περιπέτεια, το θρίλερ, καθώς και το συνδυασμό τους.
Το αγγλόφωνο ντεμπούτο του Μπονγκ που ταλαιπωρήθηκε χαρακτηριστικά στο post-production από την περίφημη κόντρα των δημιουργών με την Weinstein Company, κάτοχο δικαιωμάτων διανομής, αναφορικά με το τελικό μοντάζ, προσέλκυσε ένα πληθωρικό καστ αποτελούμενο από τους Τίλντα Σουίντον, Τζον Χαρτ, Κρις Έβανς, Τζέιμι Μπελ, Οκτάβια Σπένσερ και Εντ Χάρις.
Η ιστορία του μάς μεταφέρει στο εγγύς μέλλον, όπου ένα πείραμα προορισμένο να αναστρέψει την υπερθέρμανση του πλανήτη πάει πάρα πολύ στραβά, προκαλώντας παγκόσμιο παγετό που αφανίζει σχεδόν κάθε ζωντανό οργανισμό.
Οι μοναδικοί επιζώντες διαμένουν πια σε μια τεράστια αμαξοστοιχία που ταξιδεύει ατέρμονα γύρω από τη Γη.
Στο τρένο αυτό, οι φτωχοί στοιβάζονται στα πίσω βαγόνια, ενώ οι πλούσιοι διαμένουν άνετα στα προπορευόμενα, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή που η αφόρητη καταπίεση οδηγεί τους εξαθλιωμένους σε εξέγερση.
Στο «Snowpiercer», ο Μπονγκ αποδεικνύει και πάλι τις αρετές που μας έδειξε όχι μόνο στον «Επισκέπτη», όσο κυρίως στα άγνωστα διαμάντια «Η Μητέρα» (2009) και «Μνήμες Εγκλήματος» (2003).
Η επιτυχής ανάμειξη των κινηματογραφικών ειδών, η καταστρατήγηση των στεγανών τους, το, οργανικά προσαρμοσμένο στο σώμα της ταινίας, μαύρο χιούμορ, η αφηγηματική πληθωρικότητα και η μόνιμη κατάσταση εγρήγορσης στην οποία υποβάλλει τη σκέψη του θεατή, εντοπίζονται και εδώ. Σε αυτά έρχεται να προστεθεί η εξαιρετική δουλειά του Χονγκ Κγιου-Πιο, διευθυντή φωτογραφίας και της «Μητέρας».
Από κει και πέρα, πλείστες όσες φιλοσοφικές προεκτάσεις και ερωτηματικά ξεπηδούν, καθώς το καθαρά ταξικό σύμπαν του τρένου αποκαλύπτεται βαγόνι το βαγόνι.
Μερικά από αυτά μοιάζουν προφανή, άλλα ιντριγκαδόρικα και ορισμένα ίσως πρωτοποριακά, τουλάχιστον για το επίπεδο μιας παραγωγής που ευθύς εξαρχής προσανατολίστηκε στη λογική της «σκεπτόμενης», θα λέγαμε, εμπορικής επιτυχίας.
Βλέποντας, ή μάλλον, βιώνοντας το κλειστό οικοσύστημα του «Snowpiercer», το οποίο επιφυλάσσει ουκ ολίγες εκπλήξεις και εναλλαγές ύφους, εισέρχεσαι αντανακλαστικά σε προβληματισμούς αναφορικά με τον προορισμό, όχι απλώς του τρένου ή των επιβατών του, αλλά της ίδιας της ταινίας.
Πρόκειται, άραγε, για ακόμα μία ταινία που αφηγείται την αρχετυπική ιστορία της επανάστασης των αδύναμων έναντι των εξουσιαστών τους;
Τουλάχιστον κατά τη γνώμη του υπογράφοντα, το «Snowpiercer» δεν είναι απλώς ένα φιλμ εξιστόρησης μιας κάποιας σύγκρουσης, αλλά ένα φιλμ για την ίδια τη φύση της επανάστασης, όσα την ορίζουν, το δομικό φόβο που γεννά η επίκλησή της τόσο από τη μεριά εκείνων που πετούν το γάντι όσο και αυτών που το σηκώνουν, και σε τελική ανάλυση τη βασική αγωνία για το τι διάολο κόσμο ζητά ή προσμένει να κληρονομήσει εκείνος που σηκώνει το λάβαρό της.
Τα παραπάνω μπορεί να ακούγονται εξεζητημένα για τα μέτρα μιας μεγάλης παραγωγής που πατά στη φόρμα των κινηματογραφικών ειδών για να ανταμείψει το θεατή της με κάτι περισσότερο από καλογυρισμένες σκηνές δράσης και κλειστοφοβική δυναμική.
Μοιάζουν ωστόσο να είναι αυτά που μαγνήτισαν τον Μπονγκ, καθώς ανακάλυπτε το μέχρι πρότινος άγνωστο γαλλικό κόμικ «Le Transperceneige» των Ζακ Λομπ και Ζαν Μαρκ Ροσέτ, πάνω στο οποίο βασίζεται το φιλμ του.
Πάντως, ανεξάρτητα από το πόσο «δουλεύει» η συλλογιστική του «Snowpiercer», το σίγουρο είναι πως το καστ ανταποκρίνεται στις προσδοκίες.
Η αυταρχική και αγνώριστη Σουίντον, ο μεσσιανικός χαρακτήρας του Έβανς, ο μυστηριώδης επικεφαλής Χάρις, ο άνθρωπος-κλειδί Σονγκ Κανγκ-Χο (συμπατριώτης του Μπονγκ και συχνός πρωταγωνιστής των ταινιών του), μαζί με την εξαιρετική Οκτάβια Σπένσερ, «κουμπώνουν» με το πνεύμα της ταινίας.
Όλα αυτά, βέβαια, έρχονται να αντισταθμιστούν από μερικές χτυπητές αστοχίες. Κάποια αχρείαστα φλασμπάκ, κανά-δυο εξεζητημένοι συμβολισμοί, περιττές επεξηγήσεις που φυτρώνουν εδώ κι εκεί και λίγες – ευτυχώς – σκηνές που δεν προσφέρουν κάτι στην οικονομία της πλοκής, απομακρύνουν το «Snowpiercer» από τη σφαίρα του σχεδόν αψεγάδιαστου φιλμ, στην οποία το εντάσσουν αρκετοί.
Όσο, όμως, κι αν τα ψεγάδια αυτά ορθώνουν εμπόδια στην υπερταχεία του Μπονγκ, το γεγονός παραμένει πως το τελικό αποτέλεσμα πλασάρεται με άνεση στα πιο εγκεφαλικά, θα λέγαμε, φιλμ επιστημονικής φαντασίας από τον καιρό των «12 Πιθήκων».
Δείτε εδώ περισσότερες ανταποκρίσεις από το Φεστιβάλ Βερολίνου
