“Εμείς είχαμε ιδανικά κυρία μου!”

Αντάρτισσα, εξόριστη στη Χίο, το Τρικέρι και τη Μακρόνησο, η ηλικιωμένη κυρία (προφανώς γύρω στα 80) στρέφεται στο φακό και λέει: «εμείς είχαμε ιδανικά κυρία μου». Απευθύνεται βέβαια στην σκηνοθέτιδα Αλίντα Δημητρίου το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ της οποίας «Η Ζωή στους Βράχους» προβλήθηκε στο 11ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Η Δημητρίου βρήκε 33 γυναίκες οι οποίες, μετά το 1945, έζησαν την ελληνική τραγωδία του εμφυλίου πολέμου. Άλλες ανέβηκαν στο βουνό, εντάχθηκαν στον Δημοκρατικό Στρατό και πολέμησαν στο πλευρό των κομμουνιστών κι άλλες συνελήφθησαν και εξορίστηκαν. Αγέρωχες, περήφανες και με απερίγραπτη ζωντάνια στέκονται μπροστά στο φακό και αφηγούνται ιστορίες φρίκης, πολέμου και βασανιστηρίων. Ήταν ίσως η μόνη φορά που είδα το κοινό να γελάει, να δακρύζει και να χειροκροτεί ταυτόχρονα.

Αυτή η «κινηματογραφημένη προφορική ιστορία» δηλώνει με τον καλύτερο τρόπο το ρόλο του ντοκιμαντέρ στη διατήρηση της μνήμης. Άνθρωποι χωρίς όνομα και χωρίς φωνή (όπως οι γυναίκες του ντοκιμαντέρ) αφήνουν τα ίχνη τους στο φιλμ καθώς οι μικρές τους ιστορίες γίνονται μέρος της μεγάλης Ιστορίας ενός λαού.

Εξίσου σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της μνήμης, το ντοκιμαντέρ «Persona Non Grata» (κι αυτό προβλήθηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης) μας μεταφέρει στη Βενεζουέλα της δεκαετίας του ’70 όπου ο Βέλγος Καθολικός ιερέας Φράνς Γουιτάκ ζει και δουλεύει με τους εξαθλιωμένους των παραγκουπόλεων. Αντίθετα με αυτά που κάνουν συνήθως οι Καθολικοί ιερείς, ο Γουιτάκ, υποστήριξε τους φτωχούς, τους έμαθε γράμματα και τέχνες και διαδήλωσε μαζί τους για καλύτερες συνθήκες ζωής. Φυσικά η κυβέρνηση τον εξόρισε κι η Καθολική εκκλησία τον καθαίρεσε. Τρεις δεκαετίες αργότερα ο γιος του Φάμπιο Γουιτάκ πηγαίνει στη Βενεζουέλα και καταγράφει την απίστευτη ιστορία αυτού του ιερέα που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο των φτωχών.


ΟΡΕΣΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ