Εννιά θεατρικά βραβεία Τόνι, Όσκαρ Σκηνοθεσίας για τον «Πρωτάρη», τέσσερα βραβεία Emmy, βραβείο Γκράμι, Bafta, Χρυσές Σφαίρες, και πάμπολλες υποψηφιότητες για αμέτρητα άλλα βραβεία: ο Μάικ Νίκολς έφυγε από τη ζωή στα 83 του χρόνια, πλήρης επαίνων και επιτυχιών στον κινηματογραφικό και θεατρικό κόσμο, τον οποίο υπηρέτησε για έξι δεκαετίες με την θριαμβευτική του καριέρα, και αφήνει πλουσιότερο.
Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών αυτών, επέδειξε ταλέντο και ως περφόρμερ (ξεκίνησε άλλωστε ως κωμικός) αλλά ήταν οι δουλειές του ως σκηνοθέτη που καθόρισαν την πορεία του και τον καθιέρωσαν ως έναν από τους σπουδαίους: μεταξύ άλλων τα «Ο Πρωτάρης», «Silkwood», «Το Κλουβί με τις Τρελές», «Carnal Knowledge», «Ποιος Φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ», «Closer», καθώς και το εξαιρετικό «Angels in America».
Η Μέριλ Στριπ μιλά για τον Μάικ Νίκολς λίγο πριν εκείνος παραλάβει
το Lifetime Achievement Award του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου
Ήταν εξίσου δραστήριος και στο θέατρο, δημιουργώντας κλασικές επιτυχίες όπως το «Αnnie», το «Spamalot», «The Real Thing», «The Odd Couple», «Betrayal» (με πρωταγωνιστές τον Ντάνιελ Γκρέγκ και την Ρέιτσελ Βάιζ), ενώ πριν δύο χρόνια κέρδισε το όγδοό του βραβείο Τόνι για τον «Θάνατο του Εμποράκου», με πρωταγωνιστή τον Φίλιπ Σίμουρ Χόφμαν, σε μια ερμηνεία ζωής.
Ο ξαφνικός του θάνατος διακόπτει απότομα το πρότζεκτ που ετοίμαζε για την στενή του φίλη και συχνή συνεργάτιδα, Μέριλ Στριπ, με τίτλο «Master Class» και πρωταγωνιστική φιγούρα τη Μαρία Κάλλας. Η Στριπ είχε πει για τον Νίκολς: «καμία ερμηνεία του κόσμου μας δε θα ήταν πλήρης, καμία εικόνα τόσο πλούσια, αν δεν είχαμε εσένα».
«Μια ταινία είναι σαν ένας άνθρωπος. Ή το εμπιστεύεται ή όχι»
Ο Νίκολς γεννήθηκε στη Γερμανία τον Νοέμβριο 1931 ως Μάικλ Ιγκόρ Πετσκόφσκι. Έφτασε στις ΗΠΑ στα 7 χρόνια, όταν οι γονείς του δραπέτευσαν από την ναζιστική Γερμανία που γινόταν ολοένα και περισσότερο εχθρική στις ρωσο-εβραϊκές τους ρίζες.
Ο θάνατος του πατέρα του πέντε χρόνια αργότερα πυροδότησε την αγάπη του για το σινεμά και το θέατρο. Από τα φοιτητικά του χρόνια στο Σικάγο, απορροφήθηκε στο χώρο του θεάτρου και στράφηκε στην κωμωδία, όταν γνώρισε την Ιλέιν Μέι.
Ήταν η πρώτη σπουδαία συνεργασία του Νίκολς, που έδενε ιδανικά ως κωμικός με την υπερ-ταλαντούχα Μέι, και η πρώτη του επαφή με την επιτυχία – οι απίστευτα γρήγοροι διάλογοι των σκετς τους οδήγησαν στο χαρακτηρισμό «οι γρηγορότεροι άνθρωποι του κόσμου».
Ένα από τα διασημότερα σκετς των Νίκολς & Μέι
Κυκλοφόρησαν τρία άλμπουμ από το 1959 ως το 1962 –ένα από τα οποία κέρδισε βραβείο Γκράμι- αλλά οι εμφανίσεις τους αραίωσαν, όταν ο Νίκολς ανακάλυψε την αγάπη του για τη σκηνοθεσία.
Ο Νίκολς έκανε το ντεμπούτο του στο σινεμά με το εκρηκτικό «Ποιος Φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» το 1966, με πρωταγωνιστές την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Ρίτσαρντ Μπάρτον. Η τελευταία του ταινία ήταν το «Charlie Wilson's War», με τον Τομ Χανκς και την Τζούλια Ρόμπερτς.
«Η μεγαλύτερη ανατριχίλα είναι η στιγμή όπου χίλιοι άνθρωποι κάθονται στο σκοτάδι, κοιτώντας την ίδια σκηνή, και όλοι αντιλαμβάνονται κάτι που δεν έχει ειπωθεί», είχε πει στους New York Times. «Αυτό είναι το θαύμα – αυτό θα μας κρατά στις ταινίες για πάντα. Αυτό ευχόμαστε να μπορούσαμε να κάνουμε στην πραγματική ζωή. Όλοι βλέπουμε κάτι και το καταλαβαίνουμε μαζί, και κανείς δεν χρειάζεται να πει κουβέντα.»
Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ, εδώ και δεκαετίες φίλος του Νίκολς, στην επίσημη ανακοίνωσή του τον αποκάλεσε «φίλο, μέντορα, έμπνευση, έναν από τους σημαντικότερους κινηματογραφικούς και θεατρικούς σκηνοθέτες, και έναν από τους πιο γενναιόδωρους ανθρώπους που έχω γνωρίσει ποτέ». Και συμπλήρωσε: «Ο "Πρωτάρης" μου άλλαξε τη ζωή – και σαν εμπειρία στο σινεμά και σαν μάστερκλας στο πώς να στήσει μία σκηνή. Ο Μάικ είχε ένα ιδιοφυές κινηματογραφικό μάτι και αλάνθαστη αίσθηση ακοής, κρατώντας την ειρωνεία και την αλήθεια μιας σκηνής. Οι ηθοποιοί του έδιναν ό,τι καλύτερο είχαν – και τότε ο Μάικ θα έβγαζε ακόμη περισσότερα από μέσα τους.»
Ο Νίκολς ήταν παντρεμένος με την δημοσιογράφο Νταϊάν Σόγιερ, και είχε τρία παιδιά και τέσσερα εγγόνια.
Ο Νίκολς παραλαμβάνει το Lifetime Achievement Award
του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου
