Yunan

Ένας Σύριος λογοτέχνης (Ζορζ Καμπάζ), που στα όνειρά του ταλανίζεται από μια κρυπτική παραβολή, βλέπει τη μοναξιά του να εκδηλώνεται σε συγγραφικό αδιέξοδο. Απογοητευμένος αποφασίζει να αποσυρθεί σε ένα απομακρυσμένο νησί κοντά στη Βόρεια Θάλασσα, όπου μόνοι κάτοικοι είναι μια αινιγματική γυναίκα (Χάνα Σιγκούλα) και ο άξεστος γιος της (Τομ Βλασίχα). Παρά την αρχική δυσπιστία του, η μυστηριώδης αυτή συνάντηση θα αποβεί καθοριστική για τη ζωή του.

Στο «Yunan», ο σκηνοθέτης Αμίρ Φαχέρ Ελντίν βάζει στο μπλέντερ πολλά διαφορετικά πράγματα: την προσφυγική εμπειρία, το νόστο, την κρίση μέσης ηλικίας, το writer’s block, την έμπνευση, την καλλιτεχνική δημιουργία ως αποτέλεσμα ανθρώπινου πόνου. Ομολογουμένως ενδιαφέροντα θέματα στο σύνολό τους, που θα μπορούσαν να θέσουν τα θεμέλια για μια πραγματικά καλή, γιατί όχι και σπουδαία ταινία. Όπως, όμως, έχει πολλάκις αποδειχθεί, για να προκύψει έστω μια καλή ταινία δεν αρκεί το ενδιαφέρον θέμα – άλλωστε, όλα τα θέματα είναι δυνάμει ενδιαφέροντα και αδιάφορα – αλλά απαιτείται και μια ανάλογη διαχείριση από τον πρωταρχικό δημιουργό του κινηματογραφικού έργου, τον σκηνοθέτη, προκειμένου το αποτέλεσμα να είναι συνολικά αξιομνημόνευτο, και όχι απλά καλοπροαίρετο.

Δυστυχώς, ο Αμίρ Φαχέρ Ελντίν έχει ακόμα πάρα πολύ δρόμο να διανύσει πριν φτάσει έστω να χαρακτηρίζεται μαθητής των σκηνοθετών που φανερά θαυμάζει. Ο Αντρέι Ταρκόφσκι, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο Νουρί Μπιλγκέ Τσεϊλάν κι ο Μπέλα Ταρ είναι μερικοί μόνο από τους δημιουργούς που έρχονται στο μυαλό καθώς χαζεύεις τις, ομολογουμένως όμορφες, εικόνες που συλλαμβάνει με το φακό του ο σκηνοθέτης του «Yunan». Όμως, σε κάθε ένα κάδρο των παραπάνω σκηνοθετών μπορείς να δεις την εντυπωσιακή φόρμα να συνδυάζεται με το ανάλογο περιεχόμενο, και κάθε γωνία λήψης, κάθε κίνηση της κάμερας, κάθε μεταβολή στην τοποθέτηση των ηθοποιών και των αντικειμένων εντός ή εκτός κάδρου να έχει τη δραματουργική και φιλοσοφική σημασία της.

Στο φιλμ του Ελντίν, αντίθετα, όλες οι ενδιαφέρουσες ιδέες μοιάζουν να έχουν εξαντληθεί από το πρώτο εικοσάλεπτο, το πολύ, της ταινίας, και στη συνέχεια ο δημιουργός να περιφέρει επαναλαμβανόμενα τη μιζέρια και τον καημό του ήρωά του. Εντελώς μονότονα βυθισμένος σε μια υπαρξιακή λίμπο, ο πρωταγωνιστής του φιλμ δεν κερδίζει ποτέ το ενδιαφέρον του θεατή, έτσι ερμητικά κλεισμένος στον εαυτό του όπως παραμένει από την αρχή μέχρι το τέλος της ταινίας. Όταν, δε, ξεκινούν οι ονειρικές, σουρεαλιστικές πινελιές, το φιλμ χάνει κάθε ίχνος σοβαρότητας, ή έστω σοβαροφάνειας, που το διακατείχε ως τότε, και φλερτάρει με τη γραφικότητα.

Αν κάτι συγκρατεί την ταινία από την απόλυτη απόρριψη από μεριάς του γράφοντος, αυτό δεν είναι άλλο από τους ηθοποιούς του. Και δεν αναφέρομαι τόσο στον πρωταγωνιστή, Ζορζ Καμπάζ, ο οποίος είναι κάπως μονοδιάστατος, όπως άλλωστε κι ο ρόλος που υποδύεται, αλλά στους υποστηρικτικούς ρόλους, και ιδιαίτερα στη Χάνα Σιγκούλα, σπουδαία Ευρωπαία ηθοποιό και αλλοτινή μούσα του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, και τον Αλί Σουλιμάν, έναν από τους σημαντικότερους ηθοποιούς του αραβικού κινηματογράφου, οι οποίοι αδικούνται από το σενάριο που δεν τους δίνει επαρκή πατήματα, και πάλι όμως καταφέρνουν να ξεχωρίσουν. Γι’ αυτούς και μόνο το «Yunan» αξίζει μια προβολή από τους λάτρεις του «αργού» σινεμά, η ίδια η ταινία όμως δεν κερδίζει τη σύγκριση με τα έργα που αποτελούν σημείο αναφοράς του δημιουργού.