Άνθρωπος των γραμμάτων και των Τεχνών, ο Μένης Κουμανταρέας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931 και σπούδασε Φιλοσοφία και Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Σε ηλικία 31 ετών δημοσιεύεται το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο «Τα Μηχανάκια», ένα βιβλίο που όπως ο ίδιος δήλωσε «θα είναι για πάντα το αγαπημένο από τα βιβλία του, γιατί ήταν το πρώτο του βιβλίο και αυτό που τον έβγαλε από το κουκούλι του και τον έβαλε να ανοιχτεί στην περιπέτεια της γραφής». Την ίδια περίοδο ξεκίνησε και τη συνεργασία του με το περιοδικό «Ταχυδρόμος».
Για περισσότερα από 50 χρόνια, ο Μένης Κουμανταρέας εξέδιδε μυθιστορήματα και διηγήματα, μερικά εκ των οποίων έχουν μείνει ως σημεία αναφοράς: η «Βιοτεχνία Υαλικών», «Η Κυρία Κούλα», «Το Κουρείο», ενώ για τρια από αυτά έχει τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος (το 1967 για το «Αρμένισμα», ένα βιβλίο που την περίοδο της Χούντας, τον έφερε τρεις φορές αντιμέτωπο με την τότε Δικαιοσύνη, με την κατηγορία περι «άσεμνου δημοσιεύματος», το 1976 για τη «Βιοτεχνία Υαλικών» και το 2002 για το «Δυο Φορές Έλληνας»).
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, μεταφραστής (έχει μεταφράσει Λιούις Κάρολ, Έντγκαρ Άλαν Ποε, Έρνεστ Χέμινιγουέι, Γουίλιαμ Φώκνερ, Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ), ενώ διετέλεσε και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Εθνικής λυρικής Σκηνής τη δεκαετία του 1980.
Ο Μένης Κουμανταρέας πέρασε δυο φορές το κατώφλι του κινηματογράφου για χάρη του Παντελή Βούλγαρη. Το 1974 συνεργάστηκε στο σενάριο του «Προξενιού της Άννας», της πρώτης μεγάλου μήκους ταινίας του Βούλγαρη, με πρωταγωνίστρια την Άννα Βαγενά.
Όπως δήλωσε ο ίδιος ο Βούλγαρης στον Ορέστη Ανδρεαδάκη (στο τεύχος του Χειμώνα του 2013) σε αφιέρωμα στην φιλμογραφία του, «το σενάριο του «Προξενιού» ήθελα να το γράψει ο Μένης Κουμανταρέας, γιατί τον απασχολεί ο ίδιος χώρος που απασχολεί και μένα: τα καφενεία, τα κουρεία, οι λαϊκοί άνθρωποι». Η ταινία μιλάει για μια μεσοαστική αθηναϊκή οικογένεια που βρίσκει γαμπρό στην υπηρέτρια που έχουν εσωτερική.
Σκηνή από τη «Φανέλα με το 9» του Παντελή Βούλγαρη
12 χρόνια αργότερα, το 1986, ο Παντελής Βούλγαρης μετέφερε τη (μοναδικό του που έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο) «Φανέλα με το 9» του Μένη Κουμανταρέα στο πανί.
Η ταινία αναφέρεται στην άνοδο και τη πτώση ενός ταλαντούχου, φιλόδοξου και ατίθασου νεαρού ποδοσφαιριστή (ο Στράτος Τζώρτζογλου στον ρόλο που τον ανέδειξε), ο οποίος έρχεται από μικρές ομάδες, δέχεται να δωροδοκηθεί, συμμετέχει σε στημένα ματς, ζει σύντομους έρωτες και τελικά συντρίβεται.
Ο Υπουργός Πολιτισμού, κ. Κώστας Τασούλας δήλωσε για την είδηση του θανάτου του μεγάλου μυθιστοριογράφου: «Ο τραγικός θάνατος του Μένη Κουμανταρέα στέρησε την ελληνική λογοτεχνία από έναν από τους κορυφαίους πεζογράφους της και τη χώρα από έναν ενεργό πολίτη.
Για περισσότερο από μισόν αιώνα, από “Τα μηχανάκια” του 1962 έως το “Ο θησαυρός του χρόνου”, που εκδόθηκε μόλις πρόσφατα, ο Κουμανταρέας παρακολούθησε με απαράμιλλη ευαισθησία και ενάργεια, καθώς και με γοητευτικά προσωπική γραφή τον εσωτερικό παλμό και τις προσδοκίες τού σύγχρονου ανθρώπου, της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας. Εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια στους οικείους του».
