Αποστολή: Ορέστης Ανδρεαδάκης, Φαίδρα Βόκαλη, Χριστίνα Λιάπη, Νίκη Ξένου, Θανάσης Πατσαβός.
Οι σταρ δεν ήρθαν φέτος στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, ενώ λιγότεροι ήταν και οι δημοσιογράφοι και οι καλεσμένοι και οι παράγοντες του χώρου. Οι ταινίες όμως ήταν καλές, οι αίθουσες γεμάτες και στο τμήμα της αγοράς έκλεισαν αρκετές σημαντικές συμφωνίες.
Δεν έλειψαν βέβαια οι καυγάδες, η μουρμούρα και τα «φιλικά μαχαιρώματα»- αυτά δηλαδή που ορίζουν, λίγο ή πολύ, τον κινηματογραφικό μας μικρόκοσμο και το ίδιο το Φεστιβάλ εδώ και πενήντα χρόνια.
*Ιδιότυπο και ιδιότροπο αυτό το κινηματογραφικό φεστιβάλ της συμπρωτεύουσας, έχει περάσει μεγάλες αλλαγές: αμιγώς ελληνικό τα πρώτα 33 χρόνια της ζωής του, έγινε διεθνές στις αρχές της δεκαετίας του 90 και πρόβαλε αρχικά τον καλλιτεχνικό εστετισμό του (υπό τον Μισέλ Δημόπουλο). Αμέσως μετά γιγαντώθηκε απότομα (υπό την Δέσποινα Μουζάκη) κι άνοιξε την πόρτα της αγοράς και των σπάταλων μεγάλων σταρ.
Τα χρέη του ωστόσο και η οικονομική κρίση των τελευταίων δύο χρόνων το συρρίκνωσαν και το θάμπωσαν, ενώ ο Δημήτρης Εϊπίδης προσπαθεί απεγνωσμένα να του δώσει την θέση που θα όφειλε να έχει.
*Ιδιαίτερα ευχάριστη υπήρξε η, δίχως εξόφθαλμες μεσοβέζικες λύσεις, απονομή των μεγάλων βραβείων του φεστιβάλ, όπου θριάμβευσαν οι δύο πραγματικά καλύτερες ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος: το ρωσικό «Πορτρέτο στο Λυκόφως» της Αγγελίνα Νικόνοβα και το τσέχικο «Ογδόντα Γράμματα» του Βάσλαβ Κάντρινκα.
*Ευχάριστη και η βράβευση της Στεφανίας Γουλιώτη για το «J.A.C.E» του Μενέλαου Καραμαγκιώλη, το οποίο γέννησε διαφωνίες, μίση, ενθουσιασμό, ύμνους και λίβελους.
Σαν τις παλιές καλές μέρες του φεστιβάλ, τότε που οι λέξεις «αριστούργημα» και «τερατούργημα» σφύριζαν σαν σφαίρες πάνω από τα κεφάλια δημιουργών και φεστιβαλιστών.
Αυτές οι αντιδράσεις πάντως τοποθετούν το «J.A.C.E» στις πιο ενδιαφέρουσες ταινίες του φετινού φεστιβάλ: οι έντονες διαφωνίες είναι πάντα καλύτερες από την χλιαρή και φλατ αποδοχή.
*Ολόκληρο το διαγωνιστικό τμήμα ωστόσο, θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κανείς ως το «αγέλαστο». Η σχεδόν αποκλειστική επιλογή ανεξάρτητων ταινιών αποτελεί φυσικά πάγια (και απολύτως σεβαστή) στάση του καλλιτεχνικού διευθυντή. Δεν ήταν όμως μονάχα το Χόλιγουντ, οι ιλουστρασιόν παραγωγές και το ανούσιο γκλάμουρ που απουσίαζαν από το φετινό πρόγραμμα αλλά και η οποιαδήποτε υποψία σινεμά είδους – με την εξαίρεση των άνισων «Babycall» και «Beast» από τη Σκανδιναβία.
*Η αλήθεια είναι βέβαια ότι, κατά γενική ομολογία, το ίδιο το καλλιτεχνικό επίπεδο των ταινιών (τόσο στο διαγωνιστικό όσο και στους, ιδιαιτέρως τολμηρούς, «Ανοιχτούς Ορίζοντες») ήταν ανεβασμένο.
Δεν μπορούμε όμως να πούμε το ίδιο για τα αφιερώματα, που υπήρξαν σχετικά απογοητευτικά και ανέμπνευστα, επικεντρωμένα σε καλούς αλλά λίγο-πολύ οικείους (Πάολο Σορεντίνο, Κωνσταντίνος Γιάνναρης) ή ακόμα και εξαιρετικά μέτριους (Σάρα Ντράιβερ) δημιουργούς. Παρά την ευπρόσδεκτη παρουσία λιγότερο προβεβλημένων σκηνοθετών, όπως ο Αυστριακός Ούρλιχ Ζάιντλ, ο Τούρκος Ερντέν Κιράλ και ο Δανός Όλε Κρίστιαν Μάντσεν, έλειπε ουσιαστικά μία πραγματικά ιντριγκαδόρικη πρόταση ή μία εκρηκτική αποκάλυψη που θα έκανε πιο ελκυστικό το συγκεκριμένο φεστιβαλικό κομμάτι στα μάτια έμπειρου και μη κοινού.
*Οι θεατές -διαπιστευμένοι, κάτοχοι cine-κάρτας αλλά και αγοραστές εισιτηρίων- έδειξαν διψασμένοι για σινεμά, αφού αγκάλιασαν τις προβολές, βοηθώντας τις αίθουσες να πλησιάζουν την πολυπόθητη πληρότητα.
Τα διαπιστευτήρια των περισσότερων ταινιών -που είχαν ήδη κάνει μια βόλτα σε άλλα πρωτοκλασάτα Φεστιβάλ- έφερε τον κόσμο στις αίθουσες, ακόμη και σε ώρες όχι παραδοσιακά κινηματογραφικές, όπως το μεσημέρι ή νωρίς το απόγευμα.
*Μην ξεχνάμε βέβαια ότι οι τέσσερις αίθουσες του Λιμανιού (Τορνές, Κασαβέτης, Λιάπα, Μαρκετάκη) διαθέτουν από 230, μόνο, καθίσματα η κάθε μια.
*Στα πολύ θετικά και η πρωτοβουλία του Φεστιβάλ να απελευθερώνει τις θέσεις όσων δεν έχουν προσέλθει μέχρι και πέντε λεπτά πριν την έναρξη της κάθε ταινίας, φέρνοντας στις σινεφίλ μας συνήθειες έναν αέρα πιο ευρωπαϊκό.
*Στα πολύ αρνητικά η ανοργάνωτη, βαρετή και μακρόσυρτη (σχεδόν μιάμιση ώρα) τελετή λήξης με τα συνεχή λάθη και την αμηχανία των ομιλητών. Μια στοιχειώδης σκηνοθεσία και λίγες ώρες πρόβα δεν θα έβλαπταν.
*Οι παράλληλες εκδηλώσεις του Φεστιβάλ έφεραν και φέτος τη διακριτικότητα και τους χαμηλούς τόνους που εγκαινιάστηκαν πέρυσι από τον Δημήτρη Εϊπίδη, κάτι που χαρακτηρίζει άλλωστε και το γενικότερο προφίλ που ο ίδιος καλλιεργεί. Με, ευτυχώς, περισσότερα πάρτι από τα (ανύπαρκτα) περσινά, το Φεστιβάλ θέλησε να υπογραμμίσει και τον εορταστικό χαρακτήρα μιας εκδήλωσης που τόση ανάγκη είχε η πόλη.
*Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η προγραμματισμένη συζήτηση αλλά και το γούορκσοπ, που έφεραν κοινό και επαγγελματίες σε επαφή με «νέες κινηματογραφικές προοπτικές» και τις τεχνικές του Αυστριακού σκηνοθέτη Ούλριχ Ζάιντλ.
Κι αν τα ονόματα των συμμετεχόντων δεν ήταν τόσο λαμπερά όσο εκείνα του Βέρνερ Χέρτσογκ, των αδερφών Νταρντέν, του Όλιβερ Στόουν ή παλιότερων καλεσμένων του Φεστιβάλ, οι θεατές δεν πτοήθηκαν. Τίμησαν μάλιστα ιδιαιτέρως την φωτογραφική έκθεση του Σπύρου Στάβερη, στο παρακείμενο Μουσείο Φωτογραφίας.
Ευχόμαστε του χρόνου το τμήμα των Παράλληλων Εκδηλώσεων να απλωθεί κι άλλο, καταλαμβάνοντας περισσότερη από μία σελίδα στην επίσημη παρουσίαση του προγράμματος! Ο κόσμος πάντως φάνηκε πρόθυμος να στηρίξει μια τέτοια προοπτική.
