Η Μάγια Φορμπς ήταν έξι χρονών, όταν ο κόσμος της κατέρρευσε. Ο πατέρας της υπέστει μία σειρά από μανιοκαταθλιπτικά επεισόδια και οι γονείς της χώρισαν. Προσπαθώντας να εξασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά της, η μητέρα της Μάγια αποφάσισε να γραφτεί στο πανεπιστήμιο και άφησε τα δυο παιδιά, στην ευθύνη του μανιοκαταθλιπτικού πατέρα, ενώ τις έβλεπε κάθε Σαββατοκύριακο. Χρόνια μετά αποφάσισε να κάνει την παιδική της ηλικία ταινία και τον Ράφαλο ήρωα. Πραγματικό και όχι χάρτινο, αυτή τη φορά.
Το «Οικογενειακές Ανισορροπίες» είναι μία εξαιρετικά προσωπική υπόθεση για ‘σένα. Πόσο εύκολο ήταν να εκθέσεις στο κοινό τις εσωτερικές ανησυχίες , τον προσωπικό σου αγώνα, και μάλιστα στην πρώτη σου ταινία;
Ήθελα να γράψω αυτή την ταινία, γιατί αρχικά μου αρέσουν οι προσωπικές ιστορίες. Σκεφτόμουν το χρόνο που είχε περάσει, τη νεότητά μου και τα πράγματα που στράβωσαν στην πορεία, αλλά και το που με οδήγησαν. Πήρα αρκετά μαθήματα και ειδικά λόγω της ιδιαίτερης συνθήκης στην οικογένειά μου. Όταν λοιπόν κοιτάζω πίσω, νιώθω αυτές τις εμπειρίες πολύ ζωντανές και γεμάτες αγάπη. Ήταν δύσκολα, μα και σπουδαία.
Γιατί αποφάσισες να μοιραστείς την ιστορία σου;
Έχω δυο μικρά κορίτσια, όταν δούλευα το σενάριο. Καθόμουν και τους έλεγα ιστορίες της δικής μου παιδικής ηλικίας, ιστορίες για τον πατέρα μου, τον παππού τους, που είχε πια πεθάνει πριν γεννηθούν. Και αντιλήφθηκα πως είχε μετατραπεί σε μία καταπιεσμένη ανάμνηση. Κι αυτό έπρεπε να αλλάξει.
Ποια ήταν η αντίδραση της υπόλοιπης οικογένειας, όταν είδαν την ταινία;
Είχαν διαβάσει το σενάριο, οπότε είχαν ήδη εκφράσει τις σκέψεις και τις προτάσεις τους από πριν . Όταν η μητέρα μου και η αδερφή μου είδαν την τελική εκδοχή της ταινίας, είχαν μία θαυμάσια αντίδραση γιατί ο πατέρας μου έχει πια πεθάνει, και λάτρεψαν τον τρόπο που απεικονίζεται στην ταινία . Αυτή είναι άλλωστε η δική μου εκδοχή της ιστορίας . Ήθελα να αποτυπώσω την ουσία μιας δύσκολης περιόδου στην οποία νικητής βγαίνει η αγάπη. Πιστεύω πως την εκτίμησαν πραγματικά.
Τα πράγματα που σου φαίνονται δύσκολα, είναι εκείνα που σε διαμορφώνουν. Κι αυτός είναι ένας ωραίος τρόπος να αξιολογείς τη ζωή σου.
Το Χόλιγουντ κρίνει αυστηρά τις γυναίκες ηθοποιούς και σκηνοθέτες της βιομηχανίας. Συνάντησες προβλήματα στην προσπάθεια να βρεις χρηματοδότηση για την ταινία;
Η ταινία γυρίστηκε έξω από το σύστημα του Χόλιγουντ. Δεν ξέρω γιατί είναι τόσο δύσκολα τα πράγματα για τις γυναίκες σκηνοθέτιδες, αλλά οπωσδήποτε αληθεύει. Εγώ προσπάθησα να προσεγγίσω πρώτα τους ηθοποιούς και αισιοδοξούσα, αλλά και πάλι ήταν δύσκολο να βρω χρηματοδότηση. Λένε πως είναι για όλους, και αυτή είναι η πρώτη μου ταινία, αλλά τουλάχιστον συνάντησα ανθρώπους με τους οποίους μπορούσα να συζητήσω και να τους πείσω για τις δυνατότητές μου να σκηνοθετήσω την ταινία, να επιβληθώ σε ένα συνεργείο και να διεκδικήσω αυτό που ζητούσα.
Ο Τζ. Τζ. Άμπραμς συμμετέχει ως εκτελεστικός παραγωγός. Πως προέκυψε να εμπλακεί στο πρότζεκτ;
Από πολύ νωρίς! Διάβασε το σενάριο και του άρεσε πολύ. Έχει πολύ μεγάλη εμπειρία στη σκηνοθεσία, το μοντάζ και οι συμβουλές του ήταν μία τεράστια βοήθεια. Ήταν πάντα διαθέσιμος να λύνει απορίες και προβλήματα και πάρα πολύ υποστηρικτικός από την πρώτη στιγμή.
Μέσα σε μία τόσο προσωπική καλλιτεχνική δουλειά, πως κατάφερες να εμπνεύσεις τους ηθοποιούς και τους υπόλοιπους συνεργάτες σου για να πουν σωστά την ιστορία σου;
Είναι ενδιαφέρον, αλλά το γεγονός πως ήταν μία ανεξάρτητη παραγωγή χωρίς μεγάλο μπάτζετ, βοήθησε τους πάντες να εμπλακούν συναισθηματικά στην ιστορία. Άνθρωποι που δούλεψαν για την ταινία και τους οποίους σέβομαι απεριόριστα, από τους ηθοποιούς μέχρι και τον υπεύθυνο κοστουμιών , περιέβαλαν την ταινία με πολλή αγάπη. Πιστεύω επίσης πως οι γυναίκες είναι αρκετά συνεργατικές σε μία ομαδική δουλειά. Ειδικά οι ηθοποιοί μου ήταν άψογοι στην συνεργασία μας. Διέθεσαν πολύ χρόνο για να συζητήσουμε για τους χαρακτήρες.
Υπήρχαν στιγμές που έπρεπε να σκηνοθετήσεις μία κακή ανάμνηση και τελικά πόσο επώδυνο ή απελευθερωτικό είναι να «ξαναζείς» το παρελθόν;
Δεν με ενδιέφερε να είμαι τόσο ρεαλιστική, όσο το να βρω την ουσία, την ατμόσφαιρα των αναμνήσεων και των στιγμών, και παράλληλα να πετύχω στην ανασύσταση της εποχής. Σε κάθε τοποθεσία και σε κάθε σκηνή προσπάθησα να είμαι συγκεντρωμένη, να ανατρέξω σ’ αυτό που έκανε σημαντική τη συγκεκριμένη ανάμνηση και να το αναπαραστήσω. Ήταν μία ενδιαφέρουσα διαδικασία. Σκεφτόμουν «Τι πας να κάνεις; Τι θυμάσαι ακριβώς; Το φως; Το περιεχόμενο της συζήτησης;». Ήθελα λοιπόν να κρατήσω ζωντανή την αίσθηση της μνήμης.
Ο Μαρκ Ράφαλο είναι εξαιρετικός στο ρόλο του Καμ. Ήταν η μόνη σου επιλογή ;
Ήταν η πρώτη μου επιλογή! Ήταν θαυμάσιος στο «Στηρίξου Πάνω Μου» και όταν τον είχα δει τότε, αν και πάνε πολλά χρόνια, σκέφτηκα κατευθείαν πως ο ρόλος του έμοιαζε με μία νεότερη εκδοχή του Καμ. Ήμουν σίγουρη πως θα τα καταφέρει και επειδή ο ίδιος είναι ένας πολύ διασκεδαστικός άνθρωπος, είχε ενδιαφέρον να εξερευνήσει τη σκοτεινή πλευρά του πατέρα στο «Οικογενειακές Ανισορροπίες».
Και η Ζόε Σαλντάνα παραδίδει ένα ζεστό, συγκινητικό πορτρέτο στο ρόλο της μητέρας…
Και οι δυο συμμετείχαν στο πρότζεκτ από νωρίς. Κατάλαβαν τις δυσκολίες, αλλά και το χιούμορ που έπρεπε να αποδώσουν με τις ερμηνείες τους. Συνειδητοποίησαν πως η ταινία θα έπρεπε να έχει ξένοιαστες, χαρούμενες στιγμές και εκτίμησαν τη δημιουργική διαδικασία. Ο Ράφαλο έχει υποδυθεί άλλωστε και έναν υπερήρωα, οπότε αυτή η ταινία του έδωσε την ευκαιρία να υποδυθεί έναν άλλο τύπο ήρωα, έναν καθημερινό ήρωα.
«Να είσαι ο εαυτός σου, να αναλαμβάνεις πάντα το μεγαλύτερο ρίσκο, να είσαι υπεύθυνη, να αντιμετωπίζεις τους φόβους σου και να είσαι γενναία»
Η μανιοκατάθλιψη είναι ένα δύσκολο θέμα. Ποιες ήταν οι δημιουργικές επιλογές στη διαδικασία των γυρισμάτων ή του μοντάζ που σε βοήθησαν να θέσεις τον σωστό τόνο στην ταινία;
Ήταν μία πρόκληση, γιατί έπρεπε να βρεθεί η σωστή ισορροπία. Η ταινία δεν έπρεπε να βγει εντελώς κωμική, αλλά ούτε και δυσάρεστη. Δουλέψαμε πολύ τις ερμηνείες και προσπαθήσαμε να τις κρατήσουμε όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικές και φυσικές. Τη μία στιγμή γελάς, την άλλη κλαις. Και φυσικά στο μοντάζ έπρεπε να σεβαστούμε τις δυο πλευρές και να κρατήσουμε τον σωστό τόνο. Όλα απορρέουν από την αγάπη. Αυτός ήταν ο κανόνας που μας βοήθησε και το φίλτρο για να τα συνδέσουμε όλα. Και με αυτό τον κανόνα πρέπει να πορεύεσαι.
Διπολική διαταραχή και φεμινισμός στη δεκαετία του ’70. Πόσο διαφορετική φαντάζεσαι πως θα ήταν η ταινία αν την τοποθετούσες στο σήμερα;
Το έχω σκεφτεί αρκετά. Μακάρι ο πατέρας μου να ζούσε και να έβλεπε πως ο κόσμος διαχειρίζεται πλέον διαφορετικά αυτά τα ζητήματα. Πίσω στα ‘70s, τον αντιμετώπισαν σαν πειραματόζωο. Ήταν αρχές ακόμα και το ιατρικό προσωπικό δεν γνώριζε πολλά. Γνωρίζω άτομα που είναι διπολικά, και αντιμετωπίζουν δυσκολίες προφανώς, αλλά σίγουρα είναι πιο εύκολο να επικοινωνήσουν πια την κατάστασή τους.
Τα μικρά κορίτσια που πρωταγωνιστούν ενισχύουν την αυθεντικότητα της ταινίας. Η μία από τις δύο είναι η κόρη σου και μάλιστα υποδύεται εσένα. Η τέχνη μιμείται τη ζωή;
Ναι!!! Σκεφτόμουν το πώς θα περνούσε στα γυρίσματα και ανησυχούσα. Το μήνυμα της ταινίας βέβαια είναι πως στη ζωή δεν μπορείς να δημιουργήσεις το ιδανικό περιβάλλον. Προσπαθείς να αντιμετωπίσεις αυτά που συμβαίνουν και να ανταπεξέλθεις. Αυτό είναι ζωή. Δεν είναι εύκολο.
Πως ήταν η συνεργασία σας; Στην ταινία φαίνεται πως κατανόησαν εντελώς την περιπλοκότητα της κατάστασης.
Τα παιδιά είναι πάντα ενθουσιώδη και «ζουν τη στιγμή». Το δύσκολο ήταν στις σκηνές που συμμετέχουν περισσότερα! Είναι δύσκολο να απαιτείς την προσοχή πέντε παιδιών. Στις σκηνές που είναι μόνο τα δυο κορίτσια, υπήρχε μία ειλικρίνεια στην προσέγγιση. Η κόρη μου είχε ακούσει πολλές ιστορίες για τον παππού της και ένιωθε οικεία. Στις σκηνές που είναι πολύ συναισθηματικές , συζητούσαμε οι δυο μας πριν και μερικές φορές με έβλεπε να δακρύζω, μετά έκλαιγε εκείνη και ξαναέκλαιγα… Ήταν μεγάλο πλεονέκτημα να έχω την κόρη μου μαζί.
Ο Ράφαλο έχει υποδυθεί άλλωστε και έναν υπερήρωα, οπότε αυτή η ταινία του έδωσε την ευκαιρία να υποδυθεί έναν άλλο τύπο ήρωα, έναν καθημερινό ήρωα.
Πιστεύεις πως θα έγραφες/σκηνοθετούσες την ταινία αν δεν ήσουν η ίδια μητέρα;
Σίγουρα όχι. Και υπάρχουν αρκετοί λόγοι. Δεν θα καταλάβαινα διαφορετικά πως είναι το να είσαι γονιός. Κάποια στιγμή ο σύζυγός μου έπρεπε να λείψει από το σπίτι 6 βδομάδες για τα γυρίσματα μιας ταινίας και έμεινα μόνη με τις κόρες μας. Και τότε αντιλήφθηκα τις δυσκολίες. Σκέφτηκα τους γονείς μου και το ότι μεγάλωσα έχοντας μόνο τον ένα από τους δυο. Αναλογίστηκα πως το αντιμετώπισε ο πατέρας μου που είχε τόσα πράγματα στο μυαλό του. Έπρεπε να γίνω μητέρα για να δω και τις δυο πλευρές. Ήθελα να σκηνοθετήσω την ιστορία μου, αλλά φοβόμουν. Τα παιδιά μου τελικά ήταν εκείνα που μου έδωσαν το κίνητρο για να γίνω καλό παράδειγμα γι’ αυτά. Και σαν μητέρα και σαν γυναίκα. Να είσαι ο εαυτός σου, να αναλαμβάνεις πάντα το μεγαλύτερο ρίσκο, να είσαι υπεύθυνη, να αντιμετωπίζεις τους φόβους σου και να είσαι γενναία.
Ποιο είναι το μήνυμα που θέλεις να περάσει η ταινία; Τι θα επιθυμούσες να κρατήσει το κοινό που θα την δει;
Ελπίζω ο κόσμος να νιώσει πως κανείς δεν είναι μόνος. Αν νομίζεις πως εγκλωβίζεσαι σε μία παράξενη, τρελή οικογένεια που σε κάνει να νιώθεις άβολα, θα πρέπει να κατανοήσεις τους λόγους. Τα πράγματα που σου φαίνονται δύσκολα, είναι εκείνα που σε διαμορφώνουν. Κι αυτός είναι ένας ωραίος τρόπος να αξιολογείς τη ζωή σου.
Θες να μας μιλήσεις για τα επόμενα σχέδιά σου;
Είναι μία τρελή ιστορία που βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, για έναν τραγουδιστή πόλκα που έρχεται στην Πενσυλβανία από την Πολωνία και γίνεται εξαιρετικά επιτυχημένος! Θα την κάνουμε μαζί με τον άντρα μου και θα πρωταγωνιστεί ο Τζακ Μπλακ.
