9:32
1/12

Οι 15 ταινίες που βοήθησαν το σινεμά να «βγει από τη ντουλάπα»

Σήμερα παγκόσμια ημέρα κατά του AIDS θυμόμαστε ταινίες του ευρωπαϊκού σινεμά που κήρυξαν σταδιακά και νωρίτερα από κάποιες άλλες τη σεξουαλική επανάσταση στη μεγάλη οθόνη, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας.

Από το ΣΙΝΕΜΑ

«Θάνατος στη Βενετία» (Morte a Venezia, 1971) του Λουκίνο Βισκόντι

Ποτέ άλλοτε η ερωτική εμμονή δεν είχε τόσο πένθιμη όψη όσο στην κατά Βισκόντι εκδοχή του μυθιστορήματος του Τόμας Μαν. Με φόντο μία Βενετία που αποσυντίθεται υπό την απειλή της χολέρας και μετατρέπεται σταδιακά σε ένα υγρό μαυσωλείο, ένας συνθέτης (Ντερκ Μπόγκαρντ) παθιάζεται ολοκληρωτικά με έναν νεαρό, ξανθό άγγελο (Μπγιορν Άντρεσεν), γνωρίζοντας ότι εκείνος δεν πρόκειται να ενδιαφερθεί ποτέ πραγματικά γι’ αυτόν.

Στοιχειωμένη από τις μελωδίες του Μάλερ, η ωδή του Βισκόντι στον ανεκπλήρωτο πόθο και τις καταπιεσμένες επιθυμίες αιχμαλώτισε μέσα της την απόλυτη κινηματογραφική απεικόνιση του πλατωνικού έρωτα και της χιμαιρικής αναζήτηση της τελειότητας. Η τελική λύτρωση δεν θα μπορούσε παρά να έχει μόνο μία μορφή.

«Je, Tu, Lui, Elle» της Σαντάλ Ακερμάν (Βέλγιο, 1974)

Η ταινία που θα τοποθετούσε τη Βελγίδα Σαντάλ Ακερμάν στην προνομιούχα ομάδα avant garde καλλιτεχνών όπως οι συγγραφείς Μαργκερίτ Ντιράς και Αλέν Ρομπ Γκριγιέ και οι σκηνοθέτες Ζαν Λικ Γκοντάρ και Αλέν Ρενέ ξεκινάει με την ίδια τη σκηνοθέτιδα ξαπλωμένη και γυμνή σε ένα κρεβάτι.

Χωρισμένο σε τρία νοητά μέρη, το «Εγώ, Εσύ, Αυτός, Αυτή» (όπως μεταφράζεται στα ελληνικά ο τίτλος) εξερευνά στην πραγματικότητα τη γυναικεία ψυχή με έναν τρόπο που δεν εξαντλείται στις ερωτικές της περιπτύξεις με έναν φορτηγατζή ή μια άλλη γυναίκα.

Μέσα από τις τυπικές εκφάνσεις της ζωής μιας γυναίκας, η Ακερμάν φτιάχνει χώρο πίσω από τον ρεαλισμό για να τοποθετήσει τον οργιώδη φεμινισμό της και τελικά να μιλήσει για τη μοναξιά του φύλου της, έτσι όπως καμία γυναίκα σκηνοθέτις δεν τόλμησε ποτέ. Σαν μια σεξουαλική πράξη (όπως αυτή των δύο γυναικών στο τρίτο μέρος της ταινίας) που περισσότερο από ερωτισμό αναδίδει απόγνωση.

«Ωραίο Μου Πλυντήριο» (My Beautiful Laundrette, 1985) του Στίβεν Φρίαρς

Σύμβολο της κοινωνικής ενσωμάτωσης των εθνικών μειονοτήτων στη δύσθυμη Αγγλία της Θάτσερ, το «Πλυντήριο» του Φρίαρς στεγάζει όχι μονάχα τις συμβιβασμένες φιλοδοξίες ενός νεαρού Πακιστανού μετανάστη, αλλά και το αναπάντεχο ειδύλλιό του με έναν περιθωριακό Βρετανό.

Στον κυκεώνα του φυλετικού ρατσισμού όπου περιδινούνται οι δύο αταίριαστοι εραστές, το ρομαντικό τους σμίξιμο απελευθερώνει εντάσεις από την καταπιεστική αίσθηση καθήκοντος απέναντι στην συνασπισμένη κοινότητά του πρώτου και τους πρώην συντρόφους του δεύτερου στο Εθνικό Μέτωπο.

Μέσα σε έναν περίπλοκο και εχθρικό κόσμο το αγκάλιασμά τους στο ημίφως του –σαν καταφύγιο- μικρού μαγαζιού κατορθώνει χωρίς πολλά λόγια να γεφυρώσει έστω και προσωρινά όλα όσα μοιάζουν ασύμβατα.

«Nous Etions Un Seul Homme» του Φιλίπ Βαλουά (Γαλλία, 1979)

Δύο άντρες συναντιούνται σε ένα δάσος. Ένας πληγωμένος Γερμανός στρατιώτης και ένας Γάλλος χωρικός που θα αναλάβει τη φροντίδα του. Η γνωριμία και η τελική σεξουαλική «συμφιλίωσή» τους («Φίλα με σαν να ήμουν γυναίκα») με φόντο τις τελευταίες μέρες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, θα μπορούσε να είναι μια τραγική πράξη αντιπολεμικής εκεχειρίας. Αν πρωτίστως δεν ήταν μία από τις πιο σκληρές και ταυτόχρονα λυρικές ερωτικές ιστορίες του γαλλικού σινεμά, βραβευμένη το 1979 με το Ειδικό βραβείο της Επιτροπής στις Κάννες. Μία απόδειξη πως ό,τι χωρίζει παραμένει πρωτίστως αυτό που τελικά μπορεί να ενώσει.

«Άγρια Βλαστάρια» (Les Roseaux Sauvages, 1994) του Αντρέ Τεσινέ

Στη διχασμένη από τον γαλλοαλγερινό πόλεμο γαλλική επαρχία του 1962, τέσσερις νεαροί ερωτεύονται, ερωτοτροπούν και επαναστατούν απέναντι στην ενήλικη τάξη πραγμάτων.

Υποδειγματικός χειρουργός της μεταιχμιακής αυτής ηλικίας και της αμφίρροπης σεξουαλικότητας, όπως είχε ήδη αποδείξει με το «Δεν Φιλώ στο Στόμα» (1991), ο Τεσινέ τοποθετεί την πρώτη ανώριμη επαφή του μπερδεμένου Φρανσουά με τον απλά παρορμητικό συμμαθητή του, Σερζ, στο γενικότερο πλαίσιο σύγχυσης μιας εφηβείας που αναζητά ταυτότητα και ταξική συνείδηση.

Με απόλυτη ειλικρίνεια στη σκιαγράφηση της σεξουαλικής αφύπνισης, τα «Άγρια Βλαστάρια» σηματοδοτούν πάνω απ’ όλα το τέλος μιας εποχής σε ένα οδυνηρό πορτρέτο ενηλικίωσης που αγγίζει, αλλά παραδέχεται ότι δεν μπορεί να ξεδιαλύνει, τα μυστήρια της ανθρώπινης καρδιάς παντός φύλου.